خانه / آموزش / نامگذاری فولادها

نامگذاری فولادها

در حال حاضر استانداردهای ملی، منطقه ای و بین المللی بسیاري وجود دارند که سیستم نامگذاري مخصوص به خود را جهت نامگذاری فولادها دارند. در این قسمت برخی از رایج ترین این استانداردها که در سطح کشور ما نیز کاربرد بیشتري دارند مورد بررسی قرار گیرند. به این منظور روش هاي نامگذاري فولادها را در سه شاخه اصلی: استانداردهاي آمریکایی ، استانداردهاي اروپایی واستانداردهاي برخی از کشورهاي صنعتی مورد بررسی قرار می دهیم.

نامگذاری فولادها

به آلیاژی از آهن و کربن که مقدار کربن آن کمتر از ۲ درصد باشد , فولاد (Steel) گفته می شود. با توجه به تنوع بالای فولادها و کاربرد وسیع آنها در زندگی بشر , تولید کننده گان فولاد و موسسات استانداردمختلف , روشها و استانداردهای گوناگونی برای دسته بندی و نامگذاری آنها ارائه داده اند که از آن جمله می توان به استانداردهای زیر اشاره نمود:

 ASTM (American Society for testing & materials) , AISI (American iron & Steel) , SAE (Society of automotive engineers) , DIN (Deutsches Institut fur Normung) , JIS (Japanese industrial standards)  , BS (British Standard) , GOST , AFNOR

از میان تمامی استانداردهای موجود , دو استاندارد آلمانی DIN و آمریکایی AISI/SAE در ایران بیش از سایرین متداول می باشد.

1.نامگذاری فولادها در استاندارد آمریکایی AISI / SAE

در استاندارد ،تمامی آلیاژهای فولادی با یک عدد چهار رقمی XXXX شناخته می شوند. در این روش نامگذاری

اولین عدد XXXX :معرف گروه فولاد.
دومین عدد XXXX :نشان دهنده درصد تقریبی عنصر آلیاژی اصلی است.
دو رقم آخر XXXX :نشان دهنده مقدار کربن بر حسب صدم درصد می باشد.

گروه های مختلف فولاد طبق استاندارد AISI / SAE در جدول زیر مشخص شده است.

کد گروه فولادنام گروه فولاد
1XXXفولاد کربنی
2XXXفولاد نیکل
3XXXفولاد نیکل-کروم
4XXXفولاد مولیبدن
5XXXفولاد کروم
6XXXفولاد کروم- وانادیوم
7XXXفولاد تنگستن
8XXXفولاد نیکل-کروم -ولیبدن
9XXXفولاد سیلیسیم-منگنز

به عنوان مثال آلیاژ فولاد ۱۰۶۰ از گروه فولادهای کربنی با ۰٫۶ درصد کربن و آلیاژ فولاد ۴۱۳۰ از نوع مولیبدنی با حدود ۱ درصد مولیبدن و ۰٫۳ درصد کربن است.

2.نامگذاری فولادها در استانداردASTM

این استاندارد با ترکیبی از حروف و شماره ها معرفی میشوند که هر کدام از این حروف وشماره ها اطلاعاتی را درباره مشخصات فلز ارایه می دهد.

ASTM A XXX-XX  :نشان دهنده فلزات آهنی است.
ASTM A XXX-XX  :یک شماره تریبی است که مستقیما با خواص فلز ارتباطی ندارد.
ASTM A XXX-XX  :سال تدوین یا بازنگری.

نامگذاری فولادها در استانداردASTM
نامگذاری فولادها در استانداردASTM

 

ممکن است همه این علائم در نامگذاری یک شماره از استاندارد ASTM ذکر نشده باشد. به مثال های واقعی زیر توجه کنید که در آن ها، همه یا تعدادی از این علائم استفاده شده است:

B 16/B 16M – 00
A 105/A 105M – 13
A 159 − 83 (Reapproved 2015)

3.نامگذاری در استاندارد آلمانی DIN

در این استاندارد هر نوع فولاد با یک نماد (Symbol) و یک عدد استاندارد (Standard Number) شناخته می شود که هر کدام معادل یکدیگر هستند.
عدد استاندارد فولاد یک عدد پنج رقمی است به شکل X.XXXX

عدد سمت چپ  X.XXXX : گروه اصلی ماده را نشان می دهد که برای فولادها این عدد ۱ می باشد.
دو رقم بعدی      X.XXXX :به ترکیب شیمیایی فولاد اشاره دارد.
دو رقم آخر        X.XXXX :صرفا شمارنده بوده و نشان دهنده مفهوم خاصی نیست.

در جدول زیر رابطه بین نوع فولاد و دو رقم میانی عدد استاندارد را مشاهده می کنید :

نوع فولاد1.XXXX
ساختمانی معمولی0x
فولاد خوش تراش07
فولاد ابزار کربنی15-18
فولاد گرم کار و سردکار2x
فولاد تندبر32 – 33
فولاد بلبرینگ35
فولاد نگیر (غیر مغناطیسی)38 -39
فولاد ضد زنگ40 – 45
فولاد نسوز47 – 48
فولاد مقاوم در دمای بالا49
فولاد نیتریدی85

در استاندارد DIN علاوه بر عدد استاندارد , برای هر نوع فولاد یک نماد استاندارد نیز وجود دارد که ترکیبی است از حروف و اعداد که عموما نشان دهنده ترکیب شیمیایی و در برخی موارد بیانگر میزان استحکام کششی فولاد مربوطه است. برای نماد فولادهای ساختمانی معمولی (General Structural Steel) ابتدا دو حرف St و سپس مقدار حداقل استحکام کششی نهایی بر حسب کیلوگرم بر میلیمتر مربع ذکر می شود.مانند آلیاژ فولادی St37 که نشان دهنده فولاد ساختمانی معمولی با حداقل استحکام کششی ۳۷ کیلوگرم بر میلیمتر مربع یا ۳۷۰ مگاپاسکال می باشد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *