خانه / تجهیزات صنعتی / پمپ / پمپ دنده ای

پمپ دنده ای

امروزه پمپ ها به عنوان یکی از تجهیزات صنعتی کاربرد فراوانی در صنایع مختلف دارند. این دستگاه ها که برای سیالات مختلف به کار گرفته می شوند, بسته به نوع سیال و شرایط کاری به دسته های مختلفی تقسیم بندی می شوند که هرکدام مزایا و مشخصات منحفربفرد دارد. یکی از انواع این دستگاه ها, پمپ دنده ای است. پمپ دنده ای از مدل پمپ های جابجایی مثبت است که برای پمپاژ سیالات با ویسکوزیته بالا مثل روغن مناسب هستند. در این مقاله از پیکاتک به بررسی پمپ دنده ای و مشخصات آن می پردازیم.

پمپ دنده ای چیست ؟

پمپ دنده ای (Gear Pump) که با نام پمپ غلیظ کش نیز از آن یاد می‌شود، پمپی از نوع جابجایی مثبت است که حجم ثابتی از سیال را در خود محصور کرده و سپس آن را با استفاده از دنده‌ها انتقال می دهد. این پمپ در هنگام پمپاژ یک جریان یکنواخت و صاف را متناسب با سرعت چرخش دنده‌های خود فراهم می‌سازد.پمپ‌های دنده ای از عمل چرخش دنده‌ها برای انتقال مایعات استفاده می‌کنند. دنده ها در ورودی پمپ ایجاد مکش می‌کنند که در نتیجه آن سیال، به داخل پمپ کشیده شده و در داخل حفره‌های دنده‌های پمپ قرار می‌گیرد و در نهایت به لوله خروجی و تخلیه مایع منتقل می‌شود.

در پمپ دنده ای با تعویض جهت چرخش ، ورودی و خروجی پمپ تغییر می نماید که پر و تخلیه کردن مخزن را بدون نیاز به تعویض اتصالات ممکن می سازد. بدلیل عدم وجود شیر در مسیـر سیـال (مانند پمپ های سانتریفیوژ) نیـازی بـه افزایش دور جهت غلبه بـر اصطکاک نیست و بدین جهت ایـن پمپ هـا در دورهـای پایین کارایی و بازدهی خوبی دارند. از ایـن رو جهت پمپاژ سیالات بـا ویسکوزیته بـالا و سوخت ها و روغن های مختلف بسیـار مناسب می باشند. جهت پمپاژ ذرات جـامد و مایعـات حـاوی مواد جـامد، پمپ هـای دنده ای مناسب نیستند.

پمپ دنده ای چیست؟

انواع پمپ دنده ای

به طور کلی دو نوع از این پمپ وجود دارد: پمپ دنده ای خارجی و پمپ دنده ای داخلی که در ادامه مشخصات و ویژگی‌های هر کدام را بررسی می‌کنیم.

  1. پمپ دنده ای خارجی
  2. پمپ دنده ای داخلی

1.پمپ دنده ای خارجی

پمپ دنده ای خارجی (External Gear Pump) شامل دو دنده یکپارچه و متصل به یکدیگر است که هر کدام از آن‌ها، توسط شفت مستقل و جداگانه ای پشتیبانی می‌شوند. به طور کلی، یکی از دنده‌ها توسط موتور به حرکت در آمده (محرک) و سپس این دنده، دنده دیگر (متحرک) را می‌چرخاند. البته در برخی موارد، هر دو شفت ممکن است توسط موتورهای مستقل و مخصوص به خود به حرکت درآیند. شفت‌ها با استفاده از یاتاقان‌ها در هر طرف کِیسینگ پشتیبانی می‌شوند.

نحوه کار این پمپ‌ها بدین صورت است که دنده‌ها در قسمت خارج پمپ یعنی در سمت ورودی پمپ اقدام به مکش سیال به داخل پمپ می‌کنند و حجم گسترده‌ای از مایع را به درون حفره‌ها وارد می‌کنند. در این هنگام مایع توسط دندانه‌های چرخدنده‌ها به دام می‌افتد و این در حالی است که چرخ دنده‌ها بر خلاف کیسینگ همچنان به چرخیدن ادامه می‌دهند. مایع به دام افتاده از ورودی، به لوله تخلیه، در اطراف کیسینگ پمپ منتقل می‌شود. همانطور که دندانه‌های چرخدنده‌ها در طرف تخلیه پمپ قرار می‌گیرند، حجم سیال کاهش یافته و سیال تحت فشار قرار می‌گیرد.

به دلیل اتصال کامل دنده‌ها به یکدیگر، هیچ مایعی از داخل مدار، بین دنده ها منتقل نمی‌شود. رابطه نزدیک بین دنده‌ها و کیسینگ به پمپ اجازه می‌دهد تا در طرف ورودی پمپ، اقدام به مکش کرده و در طرف خروجی و تخلیه پمپ نیز از نشت مایع جلوگیری نماید؛ اگر چه احتمال نشت صرفاً در مورد مایعاتی مطرح است که دارای ویسکوزیته کم باشند.
طراحی و دیزاین دنده ها در پمپ‌های دنده ای خارجی به یکی از سه صورت ساده و صاف، هلیکال یا جناغی می‌باشد.

مزایا پمپهای دنده ای خارجی

  • این دستگاه سرعت عملکرد بالا دارد
  • فشار بالا
  • کارکرد آرام و بی سر و صدا دارد
  • بار بسیار کمی بر روی شفت وارد می کند
  • این وسیله قابلیت طراحی و ساخت با مواد گوناگون بسیار
  • حساسیت کم نسبت به گرد و غبار

معایب پمپهای دنده ای خارجی

  • در نوع (بوش داخل سیال) یاتاقانها درون سیال قرار دارند
  • ذرات جامد و ساینده نباید درون سیال وجود داشته باشد که باعث خوردگی چرخدنده ها خواهد شد
  • لقی بسیار کم این وسیله (سختی در ساخت)

کاربرد پمپهای دنده ای خارجی

  • انواع روغن ها و روغن داغ، روان کارهای صنعتی، سوخت (گاز مایع، بنزین، گازوئیل، مازوت، نفت سیاه و…(
  • برای پمپاژ افزودنی شیمیایی می توان از این دستگاه استفاده نمود
  • مخلوط و ترکیب شیمیایی (پمپ دو محور)
  • انواع روغن های هیدرولیک و روانکارهای صنعتی
  • اسیدها و بازها (از جنس استنلس استیل و یا ساخت و ساز کامپوزیت)
  • برای انتقال حجم کم کاربرد وسیعی دارد

کاربرد

2.پمپ دنده ای داخلی

پمپ دنده ای داخلی (Internal Gear Pump) که به خاطر شکل قرارگیری دنده‌ها با نام پمپ ماه و ستاره نیز شناخته می‌شود، عملکرد مشابهی با پمپ دنده ای خارجی دارد؛ این پمپ دارای دو چرخدنده متصل به یکدیگر و با سایز متفاوت است که یکی در درون دیگری می‌چرخد. چرخدنده بزرگتر (روتور) یک چرخدنده داخلی است به این معنا که دندانه‌هایش در داخل آن قرار دارند. در داخل این چرخدنده داخلی، یک چرخ دنده کوچکتر از نوع خارجی (دندانه‌ها در محیط بیرونی است) قرار گرفته است.

چرخ دنده کوچکتر، طراحی شده تا به روتور متصل شود به گونه‌ای که دندانه‌های چرخدنده‌ها در یک نقطه با هم درگیر شوند. پیستون و بوشین متصل به پمپ محفظه را در موقعیت قرار می‌دهد. یک قطعه یا اسپیسر ثابت هلالی شکل، فضای خالی ایجاد شده به دلیل حالت قرارگیری خارج از مرکز چرخدنده داخلی را پر کرده و مثل یک سیل (آب‌بند) بین مسیر ورودی و خروجی عمل می‌کند.
پمپ دنده ای داخلی از نظر طراحی دنده‌ها فقط می‌تواند به صورت دنده ساده باشد.

مزایا پمپهای دنده ای داخلی

  • این وسیله فقط دو عضو محرک دارد
  • خروجی یکنواخت و بدون نوسانی دارد
  • بسیار مناسب برای سیال با ویسکوزیته(لزجت) بالا می باشد
  • عملکرد عالی پمپ دنده ای داخلی در هر دو جهت
  • به NPSH کمی نیازمند است
  •  تعمیر و نگهداری ساده ای دارد
  • طراحی قابل انعطافی با توجه به نیاز مشتری دارد
  • ثابت و تخلیه بدون در نظر گرفتن شرایط فشار
  • این دستگاه را می توان به گونه ای ساخت که سیال را در یک جهت پمپ کرده در صورتیکه قطعه دورانی به هردو سمت چرخش دوران کند
  • خود مکشی دارد
  • می تواند به مدت کوتاهی خشک کار کند

معایب پمپهای دنده ای داخلی

  • این وسیله محدودیت فشار متوسط دارد
  • معمولا نیاز به مدیریت بر روی سرعت دورانی دارد
  • بار زیادی بر روی شفت ایجاد می کند
  • این مدل برخلاف نمونه خارجی سرعت عملکرد بالایی ندارد

کاربرد پمپهای دنده ای داخلی

  • این وسیله در عین حال که جهت پمپ کردن سیالات رقیق مانند حلال ها، روغن ها و… کاربرد دارد، برای سیالات غلیظی چون آسفالت، شکلات و قیر نیز استفاده می شود
  • در ماشین آلات راهسازی مانند پمپ فرمان و پمپ هیدرولیک کاربرد دارد
  • انواع روغن ها و روغن داغ، روانکارهای صنعتی، سوخت (گاز مایع، بنزین، گازوئیل، مازوت، نفت سیاه )
  • برای پمپاژ رزین ها و پلیمر می توان از این دستگاه استفاده نمود.
  • الکل ها و حلال ها
  • فوم پلی يورتان (ایزوسیانات و پلیول)
  • مواد غذایی مانند شکلات، کره بادام زمینی، رنگ ، جوهر، رنگ دانه ها
  • صابون و سورفاکتانت ها
  • گلیکول
  • برای پمپاژ رنگ، جوهر و رنگدانه ها(Pigments)

تعمیر پمپ دنده ای

تعمیر پمپ دنده ای

پمپ دنده ای اگر به صورت منظم سرویس شود و شرایط کاری سنگینی نداشته باشد، خیلی کم دچار استهلاک می شود. با این حال هر تجهیزات صنعتی پس از مدتی نیاز به تعمیرات پیدا می کند. تامین قطعات اصلی ، تجهیزات کافی و همچنین تعمیرکار ماهر لازمه تعمیر هر پمپی می باشد که هم راستایی این موارد می تواند عملکرد و کارایی این دستگاه را تا مدت طولانی تضمین کند.

انواع پمپ دنده ای

دیدن این مطالب نیز به شما پیشنهاد می‌شود:

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *