تله بخار ترموستاتیک (Thermostatic Steam Trap) یکی از پرکاربردترین انواع تله های بخار است که وظیفه اصلی آن تخلیه کندانس (آب تقطیر شده)، هوا و گازهای غیرقابل تقطیر از سیستم بخار، بدون هدررفت بخار زنده می باشد. عملکرد این تله های بخار بر اساس اختلاف دمای بین بخار و کندانس است و باز و بسته شدن آنها مستقیماً به تغییرات دمای سیال وابسته می باشد.
تله های بخار از اجزای حیاتی سیستم های گرمایش بخار محسوب می شوند و نقش مهمی در حذف میعانات و گازهای غیرقابل میعان از تجهیزات صنعتی و خطوط بخار ایفا می کنند. این تجهیزات در کاربردهایی مانند خطوط ردیاب بخار، کویل های گرمایش مخازن، تجهیزات حرارتی و ماشین آلات مجهز به بخار به کار می روند تا میعانات را به طور مؤثر تخلیه کرده و همزمان از اتلاف بخار زنده جلوگیری کنند.
به کارگیری تله بخار در خطوط انتقال بخار امری ضروری است، زیرا مانع ورود میعانات ناخواسته به سیستم می شود و امکان انتقال بخار خشک و باکیفیت را تا نقطه مصرف فراهم میکند. ورود میعانات به سیستم بخار می تواند باعث کاهش راندمان حرارتی، افت عملکرد تجهیزات گرمایشی و افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری شود. همچنین این موضوع خطراتی مانند خوردگی تجهیزات، ایجاد ضربه قوچ و تجمع رسوبات را به همراه دارد که از نظر فنی و اقتصادی می تواند خسارت بار باشد.

عملکرد تله بخار ترموستاتیک بر اساس واکنش یک المنت حساس به دما (Thermostatic Element) می باشد. این المنت بسته به نوع طراحی می تواند بی متال، کپسولی (پرشده از مایع فرار) یا بیلوزی (Bellows) باشد. در زمان راه اندازی اولیه سیستم بخار، هوا و کندانس سرد وارد تله بخار می شوند. در این شرایط به دلیل پایین بودن دما، المنت ترموستاتیک در حالت انقباض قرار دارد و در نتیجه، شیر تله باز می ماند تا هوا و میعانات به طور کامل تخلیه شوند.
اما با افزایش دما و رسیدن بخار زنده به تله، المنت ترموستاتیک منبسط شده و موجب بسته شدن مسیر خروج می گردد که این عمل از خروج بخار زنده جلوگیری می کند. پس از آن، زمانی که بخار در داخل سیستم حرارتی سرد شده و به کندانس تبدیل می شود، دما کاهش یافته و المنت مجدداً منقبض می شود؛ در نتیجه شیر دوباره باز شده و کندانس تخلیه خواهد شد. این فرآیند به صورت پیوسته و خودکار تکرار می شود و باعث تخلیه کندانس خواهد شد.
تله های ترموستاتیک از نظر عملکرد و کاربرد صنعتی به چند گروه اصلی زیر تقسیم می شوند:
تله بخار ترموستاتیک بی متال از یک المان دوفلزی به صورت نوار یا دیسک بهعنوان بخش اصلی عملکردی استفاده می کند. این المان از دو فلز متفاوت با ضرایب انبساط حرارتی مختلف تشکیل شده که به یکدیگر متصل هستند. به دلیل تفاوت در میزان انبساط این دو فلز، المان دوفلزی با افزایش دما تغییر شکل میدهد و با کاهش دما به حالت اولیه بازمی گردد.
این تغییر شکل باعث باز و بسته شدن شیر خروجی تله بخار می شود؛ به گونهای که در دماهای پایین، مسیر تخلیه میعانات باز بوده و با رسیدن بخار و افزایش دما، شیر بسته می شود. به همین دلیل، تلههای بخار بیمتال برای کاربردهای ردیابی بخار (Steam Tracing) و شرایط کاری با دما و فشار بالا گزینه ای مناسب محسوب می شوند.
 (1).webp)
-Copy-1.webp)
 (1).webp)
تله بخار ترموستاتیک انبساط مایع از یک کپسول آب بندی شده و پر از مایع به عنوان المنت کنترلی استفاده می کند. این مایع با افزایش دما منبسط شده و در نتیجه، شیر تله را به سمت نشیمنگاه فشار می دهد و مسیر خروج را می بندد. با کاهش دما و سرد شدن سیال، مایع داخل کپسول منقبض شده و شیر آزاد می شود؛ در این حالت، تله بخار باز شده و تخلیه میعانات انجام می گیرد.
این نوع تله بخار معمولاً به عملکردی قابل تنظیم مجهز است که امکان تنظیم دمای باز شدن تله را در محدودهای حدود 60 تا 100درجه سانتی گراد فراهم می کند. به همین دلیل، از تله های انبساط مایع برای تخلیه میعانات مادون سرد (Subcooled Condensate) و همچنین حذف هوای محبوس در سیستم های توزیع بخار، بهویژه در زمان راه اندازی اولیه استفاده می شود.

.webp)

تله بخار فشار متعادل بهعنوان یکی از پیشرفتهترین انواع تله های انبساط مایع شناخته می شود که عملکرد آن به طور مستقیم تحت تأثیر فشار بخار محیط اطراف قرار دارد. دمای کاری این تله با تغییر فشار بخار تنظیم می شود و همین ویژگی موجب افزایش دقت عملکرد آن در شرایط مختلف کاری می گردد.
عنصر اصلی عملکرد تله، کپسولی حاوی مخلوطی از مایع و آب مخصوص است که نقطه جوش آن پایینتر از نقطه جوش آب خالص میباشد. در شرایط سرد، بهویژه در زمان راهاندازی سیستم، کپسول در وضعیت انقباض یا شل شده قرار دارد؛ در نتیجه، شیر از نشیمنگاه خود فاصله گرفته و تله به طور کامل باز میشود.
در این حالت، هوا و سایر گازهای غیرقابل تقطیر می توانند بهصورت آزاد و بدون محدودیت از سیستم خارج شوند. این ویژگی ذاتی تله های بخار فشار متعادل است و دلیل اصلی کارایی بالای آن ها در هواگیری خطوط بخار محسوب می شود.


در مدل های قدیمی تر تله بخار فشار متعادل، عنصر انبساطی (بیلوز) در برابر ضربه قوچ و میعانات خورنده آسیب پذیر بود. هرچند در نسلهای جدید، استفاده از کپسول های فولاد ضدزنگ جوشکاری شده مقاومت این تله ها را در برابر شرایط سخت به طور قابلتوجهی افزایش داده است.
همانند سایر تله های بخار ترموستاتیک، تله فشار متعادل تا زمانی که دمای میعانات کمتر از دمای بخار نشود، باز نخواهد شد؛ میزان این اختلاف دما به نوع سیال موجود در المنت بستگی دارد. از این رو، این تله برای کاربردهایی که تجمع میعانات در فضای بخار قابل قبول نیست مانند زهکشی خطوط بخار، برخی مبدلهای حرارتی و سیستمهای ردیابی بخار حیاتی انتخاب مناسبی نخواهد بود.
تله بخارهای ترموستاتیک در طیف گستردهای از صنایع فرآیندی کاربرد دارند. از رایج ترین کاربردهای این تله بخارها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
در این قسمت به بررسی تفاوت های دو مدل رایج تله بخار در صنعت می پردازیم:
تله بخار ترموستاتیک بر اساس اختلاف دمای میان بخار و میعانات عمل میکند و با کاهش دما، شیر آن باز شده و میعانات تخلیه میشود. در مقابل، تله بخار ترمودینامیک عملکردی مبتنی بر اختلاف فشار و سرعت جریان بخار دارد؛ بخار زنده موجب بسته شدن دیسک شده و با افت فشار و سرد شدن سیال، تله مجدداً باز می شود.
در تله های ترموستاتیک، تخلیه میعانات معمولاً با اندکی تأخیر دمایی انجام می شود و ممکن است مقدار محدودی آبگرفتگی در سیستم ایجاد گردد. اما تله های ترمودینامیک میعانات را بهصورت سریع و ناپیوسته تخلیه کرده و برای خطوطی که نیاز به خروج فوری میعانات دارند، مناسب تر هستند.
تله بخار ترموستاتیک عموماً برای فشارهای پایین تا متوسط و شرایط کاری متغیر گزینه مناسبی است. در مقابل، تله بخار ترمودینامیک توان تحمل فشارهای بالا و بخار سوپرهیت را دارد و در شرایط سخت صنعتی عملکرد پایدارتری ارائه می دهد. در تصویر زیر نمونه هایی از تله بخار ترمودینامیکی مشاهده می شود.

تله های ترموستاتیک، بهویژه مدلهای قدیمی، در برابر ضربه قوچ حساستر هستند؛ هرچند نمونههای جدید مقاومت بهتری دارند. تله بخار ترمودینامیک به دلیل ساختار ساده و قطعات متحرک کمتر، مقاومت بالایی در برابر ضربه قوچ، ارتعاش و شرایط محیطی سخت از خود نشان می دهد.
نگهداری تله بخار ترموستاتیک نسبتاً ساده است، اما اجزای داخلی آن ممکن است به سرویس دورهای نیاز داشته باشند. در مقابل، تلههای ترمودینامیک از نظر تعمیر و نگهداری بسیار کمهزینه بوده و به دلیل سادگی ساختار، عمر کاری بالاتری دارند.
تله بخار ترموستاتیک بیشتر در هواگیری خطوط بخار، سیستمهای استیمتریسینگ و کاربردهایی با بار و فشار متغیر استفاده می شود. در مقابل، تله بخار ترمودینامیک گزینهای مناسب برای خطوط اصلی بخار، درین شبکهها، فشارهای بالا و محیطهای صنعتی خشن محسوب می گردد.
هنگام انتخاب تله بخارهای ترموستاتیک، جهت خرید بهترین گزینه به پارامترهای زیر توجه نمایید:
فروشگاه آنلاین پیکاتک به عنوان یکی از تخصصی ترین و معتبرترین مراجع تأمین تجهیزات صنعتی و ابزار دقیق در ایران، مجموعه ای متنوع از تله بخار ترموستاتیک را از برندهای مطرح داخلی و بین المللی ارائه می دهد. برای خرید تله بخار، کافی است از طریق منوی دسته بندی بالای سایت وارد بخش تله بخار صنعتی شده و با مقایسه مدل ها بر اساس فشار کاری، دمای مجاز و جنس بدنه، گزینه متناسب با نیاز پروژه خود را انتخاب کنید.
سیستم هوشمند فروشگاه پیکاتک با امکان فیلتر سریع بر اساس برند، نوع تله بخار و بازه قیمتی، فرآیند انتخاب را ساده و زمان خرید را به حداقل می رساند. همچنین تیم فنی و مشاوره تخصصی پیکاتک با تجربه چندین ساله در طراحی و اجرای سیستم های بخار صنعتی، آماده ارائه راهنمایی فنی، اعلام موجودی انبار و ارائه قیمت به روز است تا فرآیند خریدی مطمئن، سریع و مستقیم از تأمین کننده را تجربه کنید.

آیا تله بخار ترموستاتیک برای هواگیری مناسب است؟
بله، این تله ها در زمان راه اندازی کاملاً باز هستند و هوا و گازهای غیرقابل تقطیر را به سرعت تخلیه می کنند؛ به همین دلیل گزینهای بسیار مناسب برای هواگیری خطوط بخار محسوب می شوند.
تفاوت تله بخار ترموستاتیک با ترمودینامیک چیست؟
تله ترموستاتیک بر پایه دما عمل می کند، در حالی که تله ترمودینامیک از اختلاف فشار و سرعت جریان بخار استفاده می کند. ترموستاتیک ها هواگیری بهتری دارند، اما ترمودینامیک ها برای فشارهای بالا مقاومترند.
تله بخار ترموستاتیک برای چه فشارهایی مناسب است؟
این تله ها معمولاً برای فشارهای پایین تا متوسط مناسب هستند، اما برخی مدل ها مانند فشار متعادل مدرن و بی متال قابلیت کار در فشارهای بالاتر را نیز دارند.
در چه مواردی استفاده از تله بخار ترموستاتیک توصیه نمی شود؟
در مبدل های حرارتی حساس، فرآیندهای دقیق دمایی و کاربردهایی که تجمع میعانات باعث کاهش راندمان یا آسیب تجهیز می شود، بهتر است از انواع دیگر تله بخار استفاده شود.