مانومتر وکیوم که با نامهای گیج فشار وکیوم، گیج خلأ و Vacuum Gauge نیز شناخته میشود، ابزاری برای اندازهگیری فشارهای کمتر از فشار اتمسفر است. این تجهیزات معمولاً در پمپهای وکیوم، خطوط مکش، سیستمهای تبرید، دستگاههای بستهبندی، تجهیزات آزمایشگاهی و فرآیندهای صنعتی استفاده میشوند.
این تجهیز نه تنها برای نظارت بر میزان خلاء در سیستم ها ضروری است، بلکه در بسیاری از کاربردها، تشخیص زودهنگام مشکلات و جلوگیری از آسیب به تجهیزات نیز نقش کلیدی دارد. از صنایع خودروسازی و پزشکی گرفته تا فرآیندهای پیچیده پتروشیمی و هوافضا، درک و اندازهگیری دقیق فشار وکیوم، امری اجتناب ناپذیر است.
هنگام خرید مانومتر وکیوم باید مشخصاتی مانند رنج اندازهگیری، کلاس دقت، سایز صفحه، نوع و محل اتصال، جنس بدنه، متریال قسمتهای در تماس با سیال و شرایط محیطی بررسی شوند. در پیکاتک میتوانید مدلهای مختلف گیج فشار وکیوم را مقایسه کرده و متناسب با شرایط فرآیند، محصول مناسب را انتخاب کنید.

مانومتر وکیوم وسیلهای است که میزان کاهش فشار نسبت به فشار اتمسفر محیط را نمایش میدهد. در این تجهیزات، فشار اتمسفر بهعنوان نقطه صفر فشار گیج در نظر گرفته میشود و با کاهش فشار داخل سیستم، عقربه به سمت مقادیر منفی حرکت میکند.
رنج بسیاری از گیجهای وکیوم مکانیکی از صفر تا منفی یک بار است؛ بااینحال مقدار دقیق فشار قابل اندازهگیری، نوع مکانیزم داخلی و واحد نمایش در مدلهای مختلف متفاوت خواهد بود.
فشار وکیوم به فشاری گفته میشود که از فشار اتمسفر محیط کمتر باشد. در فشار گیج، فشار محیط بهعنوان نقطه صفر در نظر گرفته میشود؛ به همین دلیل مانومتر وکیوم فشار منفی را نسبت به هوای محیط نمایش میدهد. در مقابل، فشار مطلق نسبت به خلأ کامل اندازهگیری میشود و تحتتأثیر تغییرات فشار اتمسفر قرار نمیگیرد.
اگر فرآیند فقط دارای فشار منفی باشد، گیج وکیوم مناسب است. برای سیستمهایی که هم فشار منفی و هم فشار مثبت دارند، باید از گیج کامپوند استفاده شود؛ اما برای اندازهگیری دقیق وکیوم عمیق، گیج فشار مطلق یا وکیومسنج الکترونیکی انتخاب مناسبتری است. برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله تفاوت فشار گیج و ابسولوت را مطالعه کنید.

پادکست معرفی مانومتر فشار وکیوم
همانطور که پیشتر اشاره شد، فشار وکیوم به فشاری گفته می شود که کمتر از فشار اتمسفریک باشد. اما درک عمیقتر این مفهوم، به خصوص در زمینه اندازهگیری، بسیار مهم است. مانومترهای فشار وکیوم معمولاً فشار را بر اساس مقیاس گیج نمایش می دهند.
صفر (0) روی صفحه این مانومترها نشاندهنده فشار اتمسفریک است. هرچه عقربه به سمت چپ (سمت فشارهای منفی) حرکت کند، میزان وکیوم یا خلاء بیشتر شده است. انتهای سمت چپ صفحه نمایش، معمولاً نشان دهنده بالاترین میزان وکیوم قابل اندازهگیری توسط آن مانومتر است که بسته به طراحی، می تواند نزدیک به خلاء مطلق باشد. واحدهای رایج برای نمایش فشار وکیوم عبارتند از:

مانومتر فشار وکیوم اختلاف میان فشار داخل سیستم و فشار اتمسفر محیط را اندازهگیری میکند. با کاهش فشار داخل خط یا مخزن، اختلاف فشار باعث تغییر شکل المان اندازهگیری مانند بوردن تیوب، دیافراگم یا کپسول میشود. این تغییر شکل از طریق اهرم و مجموعه چرخدنده به عقربه منتقل شده و مقدار وکیوم روی صفحه مدرج نمایش داده میشود.
در مانومترهای وکیوم مکانیکی، عقربه معمولاً از صفر به سمت مقادیر منفی حرکت میکند. هرچه فشار داخل سیستم کمتر شود، مقدار وکیوم نمایشدادهشده بیشتر خواهد بود. رنج متداول این تجهیزات از صفر تا منفی یک بار است؛ البته برای اندازهگیری وکیوم عمیق و دقیقتر باید از وکیومسنجهای الکترونیکی یا گیج فشار مطلق استفاده شود.

این مانومترها از یک کپسول فلزی نازک و قابل انعطاف (معمولاً از جنس برنز، استیل ضد زنگ یا آلیاژهای نیکل) تشکیل شدهاند که در اثر اعمال فشار، منبسط یا منقبض می شود. کپسول ها معمولاً به صورت دو لایه برای افزایش حساسیت و استحکام ساخته می شوند.
با کاهش فشار (ایجاد وکیوم)، هوای بیرون کپسول کمتر شده و فشار داخلی آن، باعث انقباض کپسول می شود. این انقباض از طریق یک مکانیزم ساده اهرمی به عقربه اندازهگیری منتقل شده و روی صفحه مدرج نمایش داده می شود. این نوع مانومترها برای اندازهگیری فشارهای بسیار پایین و خلاء جزئی مناسب هستند و در سیستم های تهویه، گرمایش و سرمایش (HVAC)، تجهیزات پزشکی و برخی فرآیندهای شیمیایی که نیاز به پایش خلاء کم دارند، استفاده می شوند.

المان اصلی در این مانومترها، یک تیوب خمیده و مقطع بیضی شکل یا تخت است که به صورت C شکل، مارپیچ یا حلزونی ساخته می شود. یک سر تیوب به ورودی فشار متصل است و سر دیگر آن بسته بوده و آزادانه حرکت می کند.
هنگامی که سیال با فشار منفی وارد تیوب بوردن می شود، تیوب تمایل به باز شدن و صاف شدن دارد. این حرکت باز شدن، از طریق مکانیزم دقیق چرخ دنده ها و اهرم ها به عقربه منتقل شده و مقدار فشار وکیوم را روی صفحه نمایش نشان می دهد.
گیج های فشار بوردن تویب به دلیل استحکام و قابلیت اطمینان بالا، در طیف وسیعی از کاربردها مورد استفاده قرار می گیرند. صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، صنایع غذایی، داروسازی و تصفیه آب از جمله این صنایع هستند.
این مانومترها از یک دیافراگم انعطاف پذیر و مسطح یا موج دار تشکیل شدهاند که به عنوان جداکننده بین سیال فرآیند و مکانیزم اندازهگیری عمل می کند. دیافراگم معمولاً از جنس استیل ضد زنگ، تیتانیوم یا آلیاژهای خاص ساخته می شود.
فشار منفی (وکیوم) باعث انحنای دیافراگم به سمت داخل میشود. این انحنا از طریق یک میله رابط به مکانیزم داخلی مانومتر منتقل شده و عقربه را به حرکت درمیآورد. برای افزایش حساسیت در فشارهای پایین، ممکن است از دیافراگمهای موجدار یا دو دیافراگمی استفاده شود.
مانومترهای دیافراگمی دقت بالایی در اندازهگیری فشارهای پایین و خلاء جزئی دارند و در کاربردهای حساس مانند صنایع داروسازی، آزمایشگاهی، و فرآیندهای دقیق که نیاز به پایش دقیق خلاء است، به کار می روند. همچنین برای اندازهگیری فشار سیالات خورنده یا ویسکوز (با استفاده از دیافراگم سیل) نیز مناسب هستند.

از برند های مطرح تولید کننده گیج وکیوم می توان به موارد زیر اشاره کرد:
این برندها مدلهای مختلف گیج وکیوم، گیج کامپوند، مانومتر کپسولی و گیجهای مناسب فشارهای پایین را برای کاربردهای صنعتی عرضه میکنند.
ویکا و اشکرافت از برندهای پرکاربرد در پروژههای صنعتی و فرایندی هستند. نوافیما مدلهای متنوعی برای اندازهگیری فشار پایین و وکیوم ارائه میدهد و بادوترم نیز برای کاربردهای نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع فرایندی گزینههای تخصصی دارد. هنگام انتخاب برند، علاوه بر نام سازنده باید رنج اندازهگیری، کلاس دقت، جنس قطعات در تماس با سیال، نوع اتصال، قطر صفحه و سازگاری محصول با شرایط فرایند بررسی شود.
مانومتر فشار وکیوم یکی از ابزارهای حیاتی در صنایع مختلف است که نقش مهمی در اندازهگیری و کنترل فشار ایفا میکند. انتخاب یک مانومتر با کیفیت و مناسب می تواند تأثیر قابلتوجهی بر ایمنی و کارایی سیستمهای شما داشته باشد.
فروشگاه اینترنتی پیکاتک یکی از بزرگترین و معتبرترین فروشگاه های آنلاین تجهیزات ابزار دقیق و شیرآلات صنعتی در ایران است. این فروشگاه تنوع وسیعی از محصولات شامل انواع گیج فشار، ترانسمیتر فشار و دما، روتامتر، فلومتر و تجهیزات تست و اندازهگیری را ارائه می دهد.
فروشگاه پیکاتک با ارائه محصولات با کیفیت، قیمتهای رقابتی، و خدمات پشتیبانی حرفهای، بهترین گزینه برای تهیه مانومترهای فشار وکیوم است. برای مشاوره خرید تجهیزات ابزار دقیق یا ثبت سفارش مانومتر فشار وکیوم، کافیست با کارشناسان ما در فروشگاه ابزاردقیق پیکاتک به شماره 87700142-021 تماس بگیرید یا سفارش خود را به صورت آنلاین از طریق سایت ثبت نمایید.
شرایط فرآیند | تجهیز پیشنهادی |
وکیوم معمولی صنعتی | گیج وکیوم بوردن تیوب |
فشار بسیار پایین | گیج کپسولی یا دیافراگمی |
محیط دارای لرزش | مانومتر وکیوم روغنی |
سیال خورنده | مدل استنلس استیل یا مجهز به دیافراگم سیل |
سیال ویسکوز یا رسوبگذار | گیج دیافراگمی یا دیافراگم سیل |
تغییر بین وکیوم و فشار مثبت | گیج کامپوند |
نیاز به دقت بالا | گیج دیجیتال یا فشار مطلق |
وکیوم عمیق | وکیوم گیج الکترونیکی متناسب با محدوده |
انتخاب مانومتر مناسب برای اندازهگیری فشار وکیوم، نیازمند توجه به فاکتورهای مختلفی است تا از دقت، قابلیت اطمینان و طول عمر دستگاه اطمینان حاصل شود. در ادامه به نکات مهم اشاره می شود:

قیمت مانومتر فشار وکیوم به عواملی مانند برند و کشور سازنده، رنج اندازهگیری، کلاس دقت، قطر صفحه، جنس بدنه و قطعات در تماس با سیال، نوع اتصال و خشک یا روغنی بودن گیج بستگی دارد. مدلهای تماماستیل، گیجهای مناسب محیطهای خورنده یا دارای لرزش و مانومترهای مجهز به دیافراگم سیل معمولاً قیمت بیشتری دارند. برای اطلاع از قیمت روز مانومتر فشار وکیوم، بهتر است مشخصاتی مانند محدوده فشار، سایز صفحه، نوع رزوه و شرایط فرایند را تعیین کرده و مدلهای موجود را از نظر فنی با یکدیگر مقایسه کنید. شما می توانید برای استعلام قیمت به روز انواع مانومتر با کارشناسان ما در پیکاتک تماس بگیرید. 02187700142
مانومتر وکیوم چیست و چه تفاوتی با مانومتر معمولی دارد؟
مانومتر وکیوم ابزاری برای اندازهگیری فشارهای منفی (زیر فشار اتمسفر یا خلأ) است. برخلاف مانومتر معمولی که فشار مثبت را اندازه میگیرد، این وسیله افت فشار یا خلا را نمایش میدهد و در سیستمهای خلأ، پمپهای وکیوم و صنایع مرتبط کاربرد دارد.
دقت مانومتر وکیوم به چه عواملی بستگی دارد؟
دقت مانومتر وکیوم به نوع مکانیزم (بوردون، کپسولی یا الکترونیکی)، بازه اندازهگیری، کیفیت ساخت و کالیبراسیون منظم بستگی دارد. برای مصارف حساس بهتر است از مدلهای کالیبره و برند معتبر استفاده شود.
چه زمانی باید مانومتر وکیوم را تعویض یا کالیبره کرد؟
اگر مانومتر اعداد غیرواقعی نشان دهد، عقربه آن گیر کند یا اختلاف با دستگاه مرجع زیاد باشد، باید آن را تعویض یا حتماً کالیبره کنید. همچنین در بازههای زمانی مشخص کنترل و سرویس دورهای الزامی است.