ترمومتر گازی یا Gas-actuated Thermometer یکی از تجهیزات مکانیکی اندازهگیری دما است که تغییرات دمای سیال را با استفاده از تغییر فشار گاز در یک سیستم بسته اندازهگیری میکند. این تجهیز با نامهایی مانند گیج دمای گازی، دماسنج گازی و ترمومتر کپیلاری نیز شناخته میشود.
ساختار ترمومتر گازی معمولاً از یک بالب یا حسگر دما، لوله کپیلاری، مکانیزم اندازهگیری و صفحه نمایش عقربهای تشکیل شده است. تغییر دمای حسگر باعث افزایش یا کاهش فشار گاز داخل سیستم میشود و این تغییر فشار از طریق مکانیزم بوردون به حرکت عقربه روی صفحه مدرج تبدیل خواهد شد.
وجود لوله کپیلاری در برخی مدلهای ترمومتر این امکان را فراهم میکند که نمایشگر با فاصله از نقطه اندازهگیری نصب شود. به همین دلیل، ترمومتر گازی برای مخازن، خطوط لوله، کورهها، ماشینآلات و نقاطی که دسترسی مستقیم به آنها دشوار یا خطرناک است، گزینه مناسبی محسوب میشود. شما می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره خرید، با کارشناسان ما تماس بگیرید. 02187700142

ترمومتر گازی بر اساس رابطه میان دما و فشار گاز در یک سیستم بسته کار میکند. سیستم اندازهگیری این تجهیز معمولاً با گازی بیاثر مانند نیتروژن، هلیوم یا آرگون پر میشود و از یک بالب حسگر، لوله کپیلاری و عنصر اندازهگیری تشکیل شده است.
با افزایش دمای سیال، بالب حسگر گرم شده و دمای گاز داخل آن افزایش پیدا میکند. ازآنجاییکه حجم سیستم تقریباً ثابت است، افزایش دما موجب افزایش فشار گاز میشود. این تغییر فشار از طریق لوله کپیلاری به لوله بوردون داخل نمایشگر منتقل خواهد شد.
افزایش فشار باعث تغییر شکل جزئی لوله بوردون میشود. مکانیزم مکانیکی داخل نمایشگر این تغییر شکل را به حرکت عقربه تبدیل کرده و مقدار دما را روی صفحه مدرج نشان میدهد. با کاهش دما نیز فشار گاز کاهش یافته و عقربه به سمت مقادیر پایینتر حرکت میکند.
دمای محیط اطراف نمایشگر و لوله کپیلاری میتواند بر فشار گاز داخل سیستم تأثیر بگذارد. به همین دلیل، در ترمومترهای گازی باکیفیت از مکانیزم جبرانسازی دمای محیط استفاده میشود تا خطای ناشی از تغییر دمای محفظه کاهش پیدا کند.
محدوده اندازهگیری ترمومتر گازی به نوع گاز، طراحی حسگر، طول کپیلاری و برند سازنده بستگی دارد. برخی مدلها برای دماهای بسیار پایین و برخی دیگر برای دماهای بالا تا چندصد درجه سانتیگراد طراحی میشوند.
پادکست آشنایی با عملکرد ترمومتر گازی

ترمومتر گازی از چند بخش اصلی تشکیل شده است که هرکدام در انتقال و نمایش دما نقش دارند:
بالب یا حسگر دما: بخشی که در تماس مستقیم یا غیرمستقیم با سیال قرار میگیرد و تغییرات دما را دریافت میکند.
گاز پرکننده: گازی بیاثر که تغییرات دما را به تغییر فشار تبدیل میکند.
لوله کپیلاری: فشار ایجادشده در حسگر را به بخش نمایشگر منتقل میکند.
لوله بوردون: تغییر فشار گاز را به حرکت مکانیکی تبدیل میکند.
مکانیزم عقربه: حرکت لوله بوردون را به عقربه منتقل میکند.
صفحه مدرج: مقدار دمای اندازهگیریشده را نمایش میدهد.
بدنه و قاب: از اجزای داخلی در برابر گردوغبار، رطوبت و شرایط محیطی محافظت میکند.
اتصال فرایندی: برای نصب حسگر روی خط لوله، مخزن یا تجهیز فرایندی استفاده میشود.
ترموول: در برخی کاربردها برای محافظت از حسگر در برابر فشار، خوردگی و جریان سیال به کار میرود.
ترمومترهای گازی بر اساس نحوه نصب و محل قرارگیری نمایشگر در مدلهای مختلفی تولید میشوند.
در این مدل، حسگر و نمایشگر در یک مجموعه قرار دارند و تجهیز مستقیماً روی خط لوله، مخزن یا دستگاه نصب میشود. این نوع برای نقاطی مناسب است که امکان مشاهده مستقیم صفحه وجود دارد.
در ترمومتر گازی کپیلاری، حسگر از طریق یک لوله مویین به نمایشگر متصل میشود. این ساختار امکان نصب صفحه نمایش در فاصلهای مناسب از نقطه اندازهگیری را فراهم میکند. از انواع این نوع ترمومتر، می توان به ترمومتر گازی ویکا F73 اشاره کرد.
نمایشگر این مدل روی تابلو یا پنل نصب میشود و حسگر از طریق کپیلاری در محل فرایند قرار میگیرد. ترمومتر گازی پنلی در ماشینآلات، تابلوهای کنترل و تجهیزات صنعتی کاربرد دارد.
برخی مدلها علاوه بر نمایش دما، دارای کنتاکت الکتریکی هستند. این کنتاکتها میتوانند برای ارسال هشدار، قطع یا وصل تجهیزات و کنترل حداقل یا حداکثر دما استفاده شوند.

تفاوت اصلی ترمومتر گازی و ترمومتر بیمتال در مکانیزم اندازهگیری دما است. ترمومتر گازی تغییرات دما را به تغییر فشار گاز تبدیل میکند، درحالیکه ترمومتر بیمتال از تغییر شکل یک نوار دوفلزی برای حرکتدادن عقربه استفاده میکند.
ترمومتر گازی معمولاً محدوده اندازهگیری گستردهتر و زمان پاسخ سریعتری دارد و میتواند از طریق لوله کپیلاری، دما را از راه دور نمایش دهد. در مقابل، ترمومتر بیمتال ساختار سادهتر و قیمت اقتصادیتری دارد و بیشتر برای اندازهگیری مستقیم دما استفاده میشود..
ویژگی | ترمومتر گازی | ترمومتر بیمتال |
مکانیزم اندازهگیری | تغییر فشار گاز | تغییر شکل نوار دوفلزی |
نوع نمایش | عقربهای | عقربهای |
امکان اندازهگیری از راه دور | دارد | معمولاً ندارد |
امکان استفاده از کپیلاری | دارد | معمولاً ندارد |
زمان پاسخ | معمولاً سریعتر | معمولاً کندتر |
محدوده دمایی | گستردهتر در برخی مدلها | مناسب کاربردهای عمومی |
ساختار | پیچیدهتر | سادهتر |
قیمت | معمولاً بالاتر | اقتصادیتر |
کاربرد اصلی | فرایندهای صنعتی و نقاط دور از دسترس | اندازهگیری مستقیم دما |
انتخاب میان ترمومتر گازی و بیمتال باید بر اساس محدوده دما، سرعت پاسخ، فاصله محل نمایشگر، شرایط نصب و بودجه انجام شود.


مشخصات فنی ترمومترهای گازی بر اساس مدل و برند سازنده متفاوت است. جدول زیر مشخصات عمومی این تجهیزات را نشان میدهد:
مشخصه | توضیحات |
نوع تجهیز | ترمومتر مکانیکی گازی |
روش اندازهگیری | تغییر فشار گاز در سیستم بسته |
نوع نمایش | آنالوگ و عقربهای |
نحوه نصب | مستقیم، پنلی یا کپیلاری |
محدوده دمایی | وابسته به مدل و سازنده |
سایز صفحه | معمولاً ۶۳، ۸۰، ۱۰۰ یا ۱۶۰ میلیمتر |
جنس بدنه | استیل، استنلس استیل یا آلیاژهای صنعتی |
جنس حسگر | معمولاً استنلس استیل |
طول کپیلاری | متناسب با مدل و شرایط سفارش |
نوع اتصال | رزوهای، فلنجی یا سفارشی |
محل اتصال | از پایین، پشت یا زاویهدار |
کلاس دقت | بر اساس مدل و دیتاشیت سازنده |
امکان نصب ترموول | دارد |
قابلیت کنتاکت | در برخی مدلها |
کاربرد | اندازهگیری مستقیم یا از راه دور دما |
برای انتخاب دقیق محصول، مشخصات هر مدل باید با دیتاشیت سازنده و شرایط واقعی فرایند تطبیق داده شود.
قیمت ترمومتر گازی به مشخصات فنی، برند سازنده و شرایط نصب آن بستگی دارد. به همین دلیل، قیمت این تجهیزات بدون تعیین دقیق محدوده دما، نوع اتصال و طول کپیلاری قابل مقایسه نیست.
مهمترین عوامل مؤثر بر قیمت ترمومتر گازی عبارتاند از:
برای دریافت قیمت دقیق ترمومتر گازی، بهتر است مشخصاتی مانند محدوده دما، سایز صفحه، نوع اتصال، طول کپیلاری و برند موردنظر را در زمان استعلام اعلام کنید.
ترمومترهای گازی از رایج ترین تجهیزات اندازه گیری دما در صنایع فرآیندی مختلف به شمار می روند. هنگام خرید این تجهیزات نکات مهم زیر را در نظر بگیرید:
فروشگاه پیکاتک مرکز خرید و فروش ابزار دقیق دست دوم و نو است. شما می توانید مشخصات فنی محصولات را مشاهده کرده و با توجه به محدوده دما، نوع نصب، طول کپیلاری و شرایط فرایند، مدل مناسب را انتخاب کنید.
علاوه بر این کارشناسان پیکاتک به مشتریان کمک می کنند تا بهترین گزینهها را با توجه به نیازها و شرایط خاص خود انتخاب کنند. جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه خرید و فروش، مشاوره فنی و استعلام قیمت ترمومتر گازی با کارشناسان فروش ما تماس حاصل فرمایید.