کولر گازی

کولر گازی محبوب‌ترین سیستم سرمایش ساختمان و مصارف مسکونی است. هر کسی علاقه دارد تا برای فرار کردن از گرمای تابستان یک کولر کارآمد با ظرفیت سرمایش مناسب در خانه داشته باشد. این سیستم‌های کوچک سرمایشی بر پایه چرخه تبرید تراکمی و با استفاده از گاز مبرد کار می‌کنند که از چهار بخش اصلی کمپرسور، کندانسور، شیر انبساط و اواپراتور تشکیل شده است.

قابلیت خنک‌سازی فضاهای بسته با امکان رطوبت‌گیری از هوا ویژگی‌ برجسته انواع اسپلیت است. در مدل‌های پیشرفته نیز از سیستم اینورتری برای کنترل سرعت پیوسته کمپرسور استفاده شده تا از خاموش و روشن شدن مداوم آنها جلوگیری شود. اگرچه انواع اسپلیت برای سرمایش فضاهای کوچک ساختمانی بهترین هستند، اما در نهایت باید دستگاهی کاملاً مطابق با نوع کاربری و ابعاد ساختمان را تهیه کنید. این مقاله برای آشنایی با انواع کولر گازی و نکات فنی پیرامون انتخاب و خرید این سیستم‌ها ‌است.

طراحی و روش کار کولر گازی

کولرهای گازی تجهیزات هوشمندی هستند که گرما را از داخل ساختمان جذب کرده و هوای خنک و پایداری را در فضاهای بسته تولید می‌کنند. در این دستگاه یک ماده خنک‌ کننده (گاز مبرد) در لوله‌های بخش داخلی جریان دارد و گرمای هوای اتاق را مانند یک اسفنج جذب می‌کند. تمام مکانیزم کار و روش طراحی انواع کولر گازی مبتنی بر چرخه تبرید تراکمی است. روش کار این دستگاه را در ۴ مرحله توضیح می‌دهیم:

مرحله اول: جذب گرما و تولید هوای خنک در اواپراتور

چرخه طراحی کولرهای گازی را از بخش اواپراتور در یونیت داخلی آغاز می‌کنیم. اواپراتور در واقع یک کویل برای تبادل حرارتی گاز مبرد سرد با هوای گرم ساختمان در یونیت داخلی است. گاز مبرد به ‌صورت مایع سرد و کم‌فشار وارد کویل‌های اواپراتور می‌شود. در سمت دیگر یک فن فعال است و هوای گرم اتاق را به روی لوله‌های سرد کویل می‌دمد. در نتیجه مایع مبرد با جذب گرمای هوا تبخیر شده و به گاز کم‌فشاری تبدیل خواهد شد.

مرحله دوم: افزایش فشار و دما در کمپرسور

کمپرسور مهمترین بخش فنی کولر گازی در یونیت خارجی است، زیرا گاز کم‌فشار خارج شده از یونیت داخلی را به‌ شدت متراکم و فشرده می‌کند. در نتیجه فشار و دمای گاز در خروجی کمپرسور به ‌شدت بالا رفته و به یک گاز فوق گرم و پرفشار تبدیل می‌شود.

مرحله سوم: دفع گرما در کندانسور

این مرحله آغاز کار کندانسور در یونیت خارجی کولر گازی است. کندانسور یک مبدل حرارتی است که باید گرمای گاز پرفشار مبرد را به هوای آزاد خارج از ساختمان منتقل کند. گاز داغ و پرفشار پس از کمپرسور وارد کویل‌های کندانسور در یونیت خارجی می‌شود. اینجا نیز یک فن از نوع آکسیال فعال است که هوای محیط را از روی لوله‌های داغ عبور می‌دهد. بنابراین گاز داغ می‌تواند گرمای خود را به هوای بیرون پس داده و مجدداً به یک مایع پرفشار تبدیل شود.

مرحله چهارم: کاهش فشار در شیر انبساط

مرحله پایانی سیکل تبرید داخل شیر انبساط انجام می‌شود. در این مرحله مایع پرفشار پس ‌از کندانسور وارد شیر انبساط خواهد شد. این شیر مانند یک سد عمل می‌کند تا با کاهش ناگهانی فشار باعث افت شدید دمای مایع مبرد شود. خروجی این شیر مایع فوق‌العاده سرد مبرد است که مجدداً کم‌فشار شده و حالا آماده است تا به سمت اواپراتور برای آغاز مجدد چرخه تبرید ارسال گردد.

اجزای اصلی کولر گازی

داخل کولرهای گازی یک سیکل پیوسته تبرید جریان دارد و یونیت‌های داخلی و خارجی دو سمت این چرخه را تشکیل می‌دهند.  اجزای اصلی در یونیت‌های داخلی و خارجی هر کدام بخشی از سیکل پیوسته تبرید را بر عهده دارند که در ادامه بررسی میکنیم:

کمپرسور

کمپرسور مهمترین بخش فنی هر دستگاه اسپلیت است که مانند یک پمپ قوی عمل کرده و گاز مبرد را در سیکل تبرید به گردش در می‌آورد. این قطعه گاز کم‌فشار را از سمت یونیت داخلی مکیده و با متراکم سازی به گاز پرفشار و داغ برای تحویل به کندانسور در یونیت خارجی آماده می‌کند. انتخاب نوع کمپرسور تأثیر مستقیم بر راندمان و مصرف برق کولر گازی دارد. در جدول زیر انواع کمپرسورهای روتاری، اسکرال و پیستونی را مقایسه کنید:

اواپراتور

اواپراتور مبدل حرارتی در یونیت داخلی است که وظیفه دارد تا گرما را از هوای اتاق‌ها گرفته و باد خنک را تولید نماید. این قطعه با شبکه‌ای از لوله‌های مسی و پره‌های نازک آلومینیومی ساخته ‌شده که سطح تماس با هوا را به حداکثر می‌رساند. فیلترهای هوا در بخش جلویی این مبدل قرار گرفته است و جریان گردش هوای داخل اتاق را تصفیه می‌کنند.

کندانسور

کندانسور مبدل حرارتی در یونیت خارجی است که وظیفه دارد تا گرمای گاز مبرد را به محیط بیرون منتقل کند. ساختار کندانسور شبیه به اواپراتور است و در ساخت آن از لوله‌های مسی و پره‌های آلومینیومی برای افزایش سطح تماس استفاده کرده‌اند. اما این مبدل در فضای باز نصب شده و همیشه احتمال تجمع گرد و غبار یا برگ و خاشاک در میان پره‌های آن وجود دارد. لذا باید در جایی با دسترسی کامل به جریان هوای آزاد نصب‌ شده و همه‌ ساله سرویس شود.

شیر انبساط

شیر انبساط قطعه‌ای کوچک اما حیاتی بین کندانسور و اواپراتور است که برای افت شدید فشار مبرد و همچنین تنظیم مقدار جریان آن در ورودی به اواپراتور استفاده می‌شود. وقتی مبرد پرفشار از کندانسور خارج می‌شود، فشار آن با عبور از این شیر ناگهان کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه‌ی این افت فشار مقدار دمای گاز شدیداً کاهش پیدا کرده و به یک مخلوط سرد مایع و گاز تبدیل خواهد شد. از انواع شیرهای انبساطی لوله مویین، ترموستاتیکی (TXV) و الکترونیکی (EEV) برای طراحی کولرهای گازی استفاده می‌کنند.

پارامترهای فنی و راهنمای خرید کولر گازی

در هنگام خرید کولر گازی قطعاً فروشنده‌ها درباره اصطلاحات فنی بسیار زیادی صحبت می‌کنند. حتی اگر در سایت‌های اینترنتی محصولات مختلف را سرچ کنید و یا کاتالوگ هر مدل اسپلیت را در دست بگیرید، قطعاً در جدول فنی آنها با انواع اصطلاحات، عبارات و اعداد روبرو هستید. اگر این پارامترها را نشناسید، ممکن است دستگاهی بخرید که نتواند تمام انتظارات سرمایشی شما را تأمین نماید. توصیه می‌کنیم تا هنگام انتخاب کولرهای گازی تمام پارامترهای فنی را با جزئیات کامل بررسی کنید. پارامترهایی مانند:

ظرفیت سرمایش یا قدرت خنک‌کنندگی

انتخاب قدرت خنک‌کنندگی (ظرفیت سرمایش) قطعاً مهمترین قدم برای خرید کولر گازی است. اگر ظرفیت را اشتباه انتخاب کنید، حتی گران‌ترین و بهترین مدل‌ها نیز نمی‌توانند فضای مورد نظر شما را به ‌خوبی خنک نمایند. زیرا کولر با ظرفیت کم همیشه با حداکثر توان کار می‌کند و مصرف برق شما سربه فلک خواهد کشید. در مقابل کولر با ظرفیت بالاتر از نیاز ساختمان، اتاق را زود سرد کرده و فرصت رطوبت‌گیری ندارد.

ظرفیت کولر گازی را با واحد BTU/h می‌سنجند که نشان‌ دهنده توانایی دستگاه در جذب گرما است. البته در برخی موارد از واحد تن تبرید نیز استفاده می‌کنند که هر یک تن تبرید معادل BTU 12000 است. از جدول زیر می‌توانید برای محاسبه سرانگشتی مقدار ظرفیت سرمایش مورد نیاز ساختمان استفاده کنید:

نکته‌هایی پیرامون محاسبه ظرفیت سرمایشی ساختمان

اعداد قید شده در جدول بالا صرفاً یک تخمین اولیه در شرایط ایده‌آل هستند. اما ممکن است شرایط واقعی ساختمان بسیار متغیر و یا متفاوت از حالت استاندارد باشد. بنابراین توصیه می‌کنیم که این چند نکته را فراموش نکنید:

• ظرفیت برای اتاق‌های آفتاب‌گیر با پنجره‌های بزرگ ۱۰ تا ۱۵ درصد بالاتر است.
• ظرفیت برای اتاق‌های طبقه‌ی آخر ۱۵ تا ۲۰ درصد بالاتر است.
• برای نصب کولر گازی در آشپزخانه ظرفیت را BTU 4000 بالاتر در نظر بگیرید.
• برای هر نفر اضافه بیشتر از دو نفر به BTU ۵۰۰ اضافی نیاز دارید.

قابلیت راه‌اندازی اینورتری

در قدم بعدی هنگام خرید کولر گازی باید نوع کمپرسور و نهایتاً قابلیت راه‌اندازی اینورتری را بررسی کنید. اینورتر سیستم الکترونیکی برای راه‌اندازی کمپرسور کولر در شرایط متغیر است. کولرهایی که از سیستم راه‌انداز اینورتری استفاده می‌کنند، به ‌مراتب مصرف برق کمتری دارند و با حذف جریان بالای راه‌اندازی حتی می‌توانند در دور پایین مثلاً ۲۰ درصد ظرفیت اسمی کار کنند.

کولر گازی معمولی (غیر اینورتری)

موتور کمپرسور این نوع کولرها فقط با یک سرعت ثابت و با تمام قدرت روشن می‌شود. لذا عملاً در دو حالت کاملاً روشن و یا کاملاً خاموش فعال هستند. به‌ این ‌ترتیب با گرم شدن اتاق روشن شده و در صورت خنک شدن محیط مجدداً خاموش می‌شوند. از کمپرسورهای روتاری ساده یا پیستونی برای طراحی این نوع کولرهای گازی ارزان‌قیمت اما پرمصرف استفاده می‌کنند. ترجیحاً برای خوابگاه‌ها، اتاق‌هایی که موارد استفاده کمی دارند و یا زمانی‌که بودجه محدودی دارید از این نوع کولرهای گازی معمولی تهیه نمایید.

کولر گازی اینورتری (Inverter)

اینورتر نوعی برد الکترونیکی هوشمند است که پارامترهای برق ورودی اعم از فرکانس و ولتاژ را براساس نیاز سرمایشی ساختمان برای کنترل سرعت موتور کمپرسور تغییر می‌دهد. این برد به کمپرسور می‌گوید که چقدر سریع کار کند. بنابراین وقتی دمای اتاق در شرایط مطلوب است، کمپرسور دستگاه خاموش نمی‌شود. بلکه با سرعت بسیار پایین و کم مصرف به کارش ادامه خواهد داد. توصیه می‌کنیم که برای اتاق‌خواب، پذیرایی و یا استفاده طولانی‌ مدت در مکان‌های عمومی از همین مدل‌های نسبتاً گران‌قیمت اما ارزشمند اینورتری تهیه کنید.

کلاس آب ‌و هوایی کولر گازی

کلاس آب‌ و هوایی از جمله فاکتورهای کلیدی است که نوع کولر مناسب با اقلیم را تعیین خواهد کرد. حتماً روی بدنه یا در کاتالوگ کولرهای گازی با حروف T1، T2 یا T3 برخورد می‌کنید. این علامت‌ها برای ارزیابی کلاس آب‌ و هوایی هستند که معمولاً کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

کلاس آب‌ و هوایی یک استاندارد بین‌المللی براساس ISO است که محدوده مجاز و بهینه دمای هوای بیرون را برای عملکرد کولر گازی تعریف می‌کند. اگر از کولری که برای کلاس آب‌ و هوایی نامناسبی استفاده کنید، قطعاً با افت شدید راندمان، مصرف برق بسیار بالا و خرابی زود هنگام کمپرسور مواجه می‌شوید. در جدول زیر این پارامتر را بررسی کرده‌ایم.

پارامتر EER در کولر گازی

نسبت بازده انرژی (EER) مهمترین پارامتر فنی است که برای سنجش مقدار مصرف یک کولر گازی در اوج روزهای گرم تابستان کارایی دارد. این عدد به زبان ساده به شما می‌گوید که در ازای هر یک کیلو وات برق چه مقدار قدرت خنک‌کنندگی تولید شده ‌است. اگر مصرف برق بهینه کولر در اولویت باشد، باید مقدار این پارامتر را با دقت بررسی کنید.

عدد EER کولر گازی را از تقسیم ظرفیت خنک‌کنندگی (BTU/h) بر توان الکتریکی (W) در شرایط آزمایشگاهی با دمای ۲۷ درجه سانتی‌گراد و رطوبت ۵۰ درصد محاسبه می‌کنند. در کل هر مقدار عدد EER بزرگتر باشد، کولر مورد نظر کم‌ مصرف‌تر و با رویکرد اقتصادی‌ طراحی شده ‌است. اما ذکر چند نکته ضروری است:

1. اگر قصد خرید کولر گازی معمولی غیر اینورتری دارید، حتماً مدلی را تهیه کنید که EER بالاتری دارد.
2. در کولر اینورتری علاوه بر EER به پارامتر SEER نیز توجه کنید. SEER معیاری است که عملکرد کولر در یک فصل کامل و در دماهای مختلف را نشان می‌دهد.
3. ترجیحاً کولرهای گازی با EER پایین‌تر از ۱۰ را خریداری نکنید.

مقدار صدای کولر گازی در یونیت داخلی

وقتی صحبت از آسایش باشد، قطعاً مقدار صدای کولر به‌ اندازه قدرت خنک ‌کنندگی آن اهمیت دارد. هیچ ‌چیز بدتر از آن نیست که یک کولر پرسروصدا سکوت شب را شکسته و مانع خواب راحت شما شود. توصیه می‌کنیم که هنگام بررسی مشخصات فنی حتماً مقدار صدای تولید شده یونیت داخلی را بررسی کنید. البته در نظر داشته باشید که مقیاس دسیبل (DB) به شکل لگاریتمی بیان می‌شود. یعنی تنها با افزایش ۳ دسی‌بل مقدار صدای کولر تا دو برابر بلندتر است. تفاوت فقط چند دسی بل به ‌ظاهر ساده است، اما تاثیر چشمگیری در مقدار صدای یونیت داخلی دارد. در این‌باره چند توصیه را فراموش نکنید:

• برای اتاق خواب حتماً کولری با صدای زیر ۲۵ دسی‌بل تهیه کنید.
• برای پذیرایی و در کل فضاهای خانگی کولری با صدای زیر ۳۵ دسی‌بل تهیه کنید.
• در محیط‌های تجاری، خدماتی و یا فروشگاهی مقدار صدای کولر بسته به شرایط تغییر می‌کند.

فناوری‌ های مدرن کولر گازی

کولرهای گازی از آن دسته تجهیزات مدرن هستند که همه ‌ساله با قابلیت‌های جدیدی تولید می‌شوند. یک کولر گازی مدرن انواع قابلیت‌های ویژه را در اختیار دارد که احتمالاً هیچکدام از آنها را در محصولی که همین چند سال پیش تولید شده پیدا نمی‌کنید. هر کدام از این آپشن‌ها با هدفی خاص و برای پوشش نیازی ویژه طراحی شده‌اند، قابلیت‌هایی مانند:

• حالت خواب برای تنظیم دما در طول شب به‌ صورت تدریجی
• فناوری کمپرسور با تزریق بخار برای گرمایش فوق‌العاده قوی
• سنسورهای حرکتی با قابلیت تشخیص رفت‌وآمد
• فناوری تصفیه هوا برای یونیزه کردن با قابلیت حذف بو، ویروس‌ها و باکتری‌ها
• حالت توربو برای عملکرد با حداکثر توان و خنک کردن سریع
• قابلیت رطوبت‌زدایی بدون تأثیر در کاهش شدید دما
• امکان تشخیص هوشمند خطا برای عیب‌یابی سریع
• چشم فتوالکتریک برای توانایی هدایت هوا به نقاط گرم ساختمان
• تولید باد سه ‌بعدی با قابلیت ترکیب حرکت عمودی و افقی خودکار پره‌ها

انواع کولر گازی

کولرهای گازی تجهیزات سرمایش بسیار خوب با توانایی خنک‌سازی سریع فضاهای کوچک ساختمانی هستند. اما این سیستم‌های سرمایشی زمانی قدرت خنک‌کنندگی مؤثر دارند که کاملاً مطابق با نوع کاربری محیط و فضای ساختمان انتخاب شوند. انواع کولر گازی را برای انعطاف‌پذیری در شرایط مختلف طراحی کرده‌اند که در ادامه معرفی میکنیم:

کولرهای اسپلیت

کولرهای گازی اسپلیت (Split) رایج‌ترین نوع برای مصارف خانگی و آپارتمان‌های ایرانی هستند. این مدل‌ها از دو واحد مجزای یونیت داخلی و خارجی تشکیل ‌شده‌اند که توسط لوله‌های مسی برای جریان یافتن گاز مبرد به یکدیگر متصل می‌شوند. تقریباً تمام این مقاله را براساس این نوع کولر گازی نوشته‌ایم، زیرا محبوب‌ترین نوع کولر خانگی نزد ما ایرانی‌ها است.

مزایا

• راندمان و قدرت خنک‌کنندگی فوق‌العاده خوب
• توانایی خنک‌کنندگی سریع فضاهای بسته خانگی
• نصب آسان و انعطاف‌پذیر بدون نیاز به کانال‌کشی
• عدم ورود هوای آلوده بیرون به داخل ساختمان

معایب

• قیمت خرید نسبتاً بالا با هزینه نصب تخصصی
• نیاز به سرویس و نگهداری کاملاً تخصصی
• عدم تامین هوای تازه در ساختمان

کولر گازی پنجره‌ای

کولرهای پنجره‌ای قدیمی‌ترین و ساده‌ترین نوع هستند که تمام اجزای آن داخل یک مجموعه یونیت قرار دارند. این نوع کولرهای گازی را فقط می‌توان روی قاب پنجره نصب نمود تا از این طریق هم به هوای آزاد و هم به محیط داخل ساختمان دسترسی داشته باشد. از این مدل‌های پنجره‌ای معمولاً برای واحدهای تجاری کوچک یا خانه‌های کوچک تهیه می‌کنند.

مزایا

• قیمت بسیار ارزان در مقایسه با مدل‌های اسپلیت
• امکان نصب فوق‌العاده آسان و کم‌هزینه
• طراحی یکپارچه با قابلیت جابجایی راحت
• مناسب برای نصب در فضاهای موقتی، کانکس‌ها و مغازه‌های کوچک

معایب

• صدای بسیار زیاد
• اشغال کامل پنجره و امکان کاهش نور طبیعی اتاق
• راندمان انرژی پایین در مقایسه با مدل‌های اسپلیت
• توزیع نامناسب هوا

کولر گازی ایستاده

کولرهای گازی ایستاده یا همان کابینتی با دو یونیت طراحی می‌شوند، اما یونیت داخلی آنها روی زمین است. این نوع کولرها برای خنک‌سازی فضاهای بزرگ، سالن‌های تجاری یا پذیرایی با امکان جابجایی ساده مناسب هستند. معمولاً این مدل‌های ایستاده را با کمپرسورهای قوی و ظرفیت بالا تا فراتر از BTU 60000 طراحی می‌کنند تا قدرت کافی برای پرتاب باد و خنک کردن سالن‌های بزرگ را داشته باشد.

مزایا

• قدرت خنک کنندگی فوق‌العاده بالا
• قابلیت توزیع عالی هوا با پرتاب باد قوی
• طراحی لوکس و شیک مناسب تکمیل دکوراسیون
• ایده‌آل برای خنک کردن فضاهای بزرگ بدون دیوار

معایب

• قیمت بسیار بالا
• مصرف برق قابل ‌توجه
• اشغال فضای کف از محیط ساختمان
• وزش باد مستقیم و آزاردهنده در فاصله نزدیک

کولر گازی پرتابل (سیار) 

کولرهای گازی پرتابل یا سیار نوعی سیستم سرمایش کوچک اما یکپارچه هستند که بدنه آنها با قابلیت حمل‌ و نقل ساده طراحی‌ شده است. این کولرها نیازی به نصب دائمی و پیچیده ندارند و تنها کافی است شلنگ انعطاف‌پذیر آن را روی پنجره برای تخلیه هوای گرم نصب کنید. این مدل‌های کوچک برای شرایط سیار و موقتی مناسب هستند.

مزایا

• نصب فوق‌العاده آسان با قرار دادن یک شیلنگ روی پنجره
• قابلیت جابجایی سریع و امکان راه‌اندازی در هر شرایطی
• عدم نیاز به کانال‌کشی یا تخریب ساختمان

معایب

• صدای بلند با راندمان سرمایش بسیار پایین
• مصرف برق نسبتاً بالا
• نیازمند به تخلیه مداوم آب تقطیر

برندهای برتر تولید کننده کولر گازی

کولرهای گازی هم‌اکنون متداول‌ترین سیستم‌های سرمایش ساختمانی هستند. اکثر برندهای تولید کننده‌ی سیستم‌های سرمایش نیز در این صنعت و طراحی انواع این کولرها فعالیت می‌کنند. توصیه میکنیم که کولرهای گازی ساخت برندهای اصلی بازار را از فروشگاه‌های معتبر با گارانتی و خدمات پس از فروش تهیه کنید.

در پیکاتک انواع کولرهای گازی ساخت برندهای مختلف با بهترین قیمت و خدمات پس از فروش عرضه می‌شود. بهترین برندهای کولر گازی در بازار ایران به قرار زیر هستند: 

• Daikin
• Mitsubishi Electric
• Fujitsu
• LG
• Samsung
• Hisense
• Best
• Gplus
• ایران رادیاتور

قیمت کولر گازی

زمانیکه برای خرید کولر گازی اقدام می‌کنید، قطعاً با بازه قیمتی بسیار گسترده‌ای روبه‌رو هستید. اما به یاد داشته باشید که این اختلاف قیمت‌ها تصادفی نیستند و فاکتورهای زیادی در این‌باره نقش دارند. فناوری کمپرسور اینورتری یا غیر اینورتری قطعاً مهمترین عامل تعیین ‌کننده قیمت است. با این ‌حال مقدار ظرفیت سرمایش به BTU و نوع اسپلیت، ایستاده یا پنجره‌ای نیز از جمله عوامل اصلی تعیین قیمت کولر گازی هستند.

در سال‌های اخیر قابلیت‌ها و امکانات زیادی به هر کولر اضافه شده که گاهاً برخی از آنها مانند حالت خواب یا توربو نقش تعیین ‌کننده‌ای در قیمت نهایی محصول دارند. در فروشگاه اینترنتی پیکاتک می‌توانید برای بررسی مشخصات فنی کامل محصولات و مقایسه قیمت انواع کولر گازی محصول برندهای مختلف بازار اقدام کنید کنید. کافی است تا با کارشناسان فروش پیکاتک تماس بگیرید و درباره اطلاعات کامل فنی و ارزیابی تمام محصولات بازار مشاوره تخصصی شوید.