نقشه خوانی سلونوئید ولو یا شیر برقی از مباحث بنیادین در طراحی، استفاده و تعمیرونگهداری سیستمهای سیالاتی است که شامل آشنایی با نمادها و پیوندهای رسم شده در نقشههای فنی و درک ساختار آنها میشود. در سیستمهای پنوماتیک و هیدرولیک، نقشهها زبان مشترک میان طراح، سازنده، تعمیرکار و بهرهبردار هستند و هرچه مدار پیچیدهتر باشد، اهمیت درک صحیح نمادها نیز بیشتر است.
سلونوئید ولو (Solenoid Valve) از مهمترین تجهیزاتی است که تقریباً در تمامی مدارهای پنوماتیک و بسیاری از مدارهای هیدرولیک حضور دارد. در حالی که بسیاری از تکنسینها گمان میکنند نقشهخوانی شیر برقی تنها به تشخیص تعداد پورتها و وضعیت باز یا بسته بودن آن محدود میشود، در استانداردهای بینالمللی، جزئیات بسیار بیشتری مانند وضعیت تحریک و بدون تحریک، نوع عملگر، نحوهی بازگشت، نوع پیلوت، شمارهگذاری پورتها و حتی تفاوت نمایش نمادها در نقشههای پنوماتیک و ابزار دقیق نیز اهمیت دارد.
در این مقاله، مباحث بر اساس استانداردهای ISO 1219 (نمادهای مدارهای سیالات)، ISO 14617 (نمادهای گرافیکی)، IEC 60617 (نمادهای الکتریکی) و استانداردهای ISA برای نقشههای ابزار دقیق (P&ID) بررسی میشوند تا تصویری جامع و کاربردی از نقشهخوانی سلونوئید ولو داشته باشید.
همچنین شما می توانید برای اطلاع از قیمت سلونوئید ولو با کارشناسان فروشگاه پیکاتک تماس بگیرید. 02187700142
مبانی نقشهخوانی شیر برقی
برای درک عملکرد یک مدار سیالاتی، ابتدا باید با منطق نمایش نمادها و وضعیتهای مختلف شیر برقی آشنا شد. نقشههای استاندارد به کمک مربعها، فلشها، خطوط مسدود و نماد عملگرها نشان میدهند که سیال در هر وضعیت از کدام مسیر عبور میکند. در این بخش، اصول پایهای تفسیر نماد سلونوئید ولو و تشخیص وضعیتهای کاری آن بررسی میشود.
چرا از نماد استفاده میشود؟
نمادهای استاندارد کمک میکنند که مدار بدون وابستگی به زبان، برند یا کشور سازنده، قابل درک باشد. بدین ترتیب یک مهندس در هر نقطه از جهان میتواند تنها با مشاهدهی نمادها عملکرد مدار را تحلیل کند. در حقیقت نقشه زبان مهندسی استفاده از ابزار محسوب میشود.
مفهوم مربعها در نماد شیر
هر مربع یک وضعیت عملکرد شیر را نشان میدهد. برای نمونه دو مربع بیانگر دو وضعیت کاری و سه مربع، نشاندهندهی سه وضعیت کاری است. بنابراین در شیر 5/3، سه مربع، سه موقعیت مختلف اسپول را بازگو میکند.
وضعیت بدون تحریک (De-energized)
یکی از مهمترین نکات نقشهخوانی این است که وضعیت عادی شیر همیشه وضعیتی است که هیچ عملگری فعال نیست. اگر یک سمت شیر فنر وجود داشته باشد، فنر تعیینکنندهی وضعیت عادی است. اگر دو بوبین و هیچ فنری وجود نداشته باشد، شیر دوپایدار (Bi-stable) است و وضعیت عادی ثابتی ندارد.
وضعیت تحریکشده (Actuated)
زمانی که بوبین، پیلوت، اهرم یا هر عملگر دیگری فعال شود، اسپول به مربع مقابل حرکت میکند. قاعدهی مهم این است که عملگر همیشه مربع روبهروی خود را فعال میکند. این یکی از رایجترین نکات در آموزش نقشه خوانی سلونوئید ولو است که کمتر به آن توجه میشود.
تفاوت نمایش افقی و عمودی
در بسیاری از کاتالوگهای اروپایی، نمادها افقی ترسیم میشوند؛ اما در برخی مدارهای صنعتی، بهویژه نقشههای داخلی ماشینآلات، نمادها بهصورت عمودی رسم شدهاند.
باید دقت کرد که تغییر جهت رسم، هیچ تغییری در عملکرد شیر ایجاد نمیکند. تنها کافی است موقعیت عملگرها و ارتباط مسیرها را مطابق جهت رسم دنبال کنید.
نمادهای نقشه خوانی سلونوئید ولو
برای تفسیر صحیح نمادهای شیر برقی، باید با اجزای گرافیکی تشکیلدهندهی آن آشنا باشید. هر نماد اطلاعات مشخصی دربارهی وضعیت عملکرد شیر، مسیر عبور سیال، نوع تحریک و شیوهی بازگشت آن ارائه میدهد. شناخت این اجزا کمک میکند که بدون نیاز به مراجعهی مداوم به کاتالوگ سازنده، عملکرد شیر را از روی نقشه تشخیص دهید و ارتباط آن را با سایر تجهیزات مدار پنوماتیکی یا هیدرولیکی تحلیل کنید.
| نماد | توضیح |
|---|---|
| مربعها | هر مربع یک وضعیت عملکرد شیر را نمایش میدهد. |
| فلشها | مسیر جریان سیال را مشخص میکنند. |
| خطوط مسدود (T) | نشاندهنده بسته یا مسدود بودن مسیر هستند. |
| خطوط اتصال (Piping) | خطوط پیوسته، مسیرهای اصلی هوا و خطوط نقطهچین، خطوط کنترلی هستند. |
| پورتها | نقاط اتصال سیال به شیر هستند. |
| بوبین | سیمپیچ الکترومغناطیسی است که با برق فعال میشود. |
| فنر | بازگشت خودکار شیر به وضعیت اولیه را نشان میدهد. |
| پیلوت بادی | عملگر پنوماتیکی است که با فشار هوا اسپول را جابهجا میکند. |
| عملگر دستی | برای تست یا راهاندازی دستی شیر استفاده میشود. |
| رولر | در اثر برخورد با یک قطعه مکانیکی تحریک میشود. |
| دتنت (Detent) | مکانیزم قفلکننده موقعیت اسپول است که باعث حفظ وضعیت پس از قطع تحریک میشود. |
| سلونوئید مستقیم | بوبین مستقیماً اسپول را جابهجا میکند. |
| عملگر مکانیکی | اهرم، غلطک یا بادامک باعث تحریک شیر میشود. |
| عملگر پنوماتیکی | با فشار هوای پیلوت عمل میکند. |
| عملگر هیدرولیکی | با فشار روغن، مسیر شیر را تغییر میدهد. |
نمادهای الکتریکی در نقشههای سلونوئید ولو
در نقشههای الکتریکی، علاوه بر نماد خود شیر برقی، اجزای کنترلی و حفاظتی مانند بوبین، رله، PLC و فیوز نیز نمایش داده میشوند. آشنایی با آنها کمک میکند تا مدار فرمان، بهدرستی تحلیل، سیمکشی و عیبیابی شود.
| نماد یا تجهیز | توضیحات |
|---|---|
| بوبین | عنصر الکترومغناطیسی شیر برقی است که با اعمال ولتاژ، میدان مغناطیسی ایجاد کرده و باعث جابهجایی اسپول یا پلانجر میشود. |
| ترمینالهای A1 و A2 | دو ترمینال استاندارد برای اتصال تغذیه بوبین هستند. در بیشتر شیرهای برقی، ولتاژ ورودی از طریق این دو ترمینال به بوبین اعمال میشود. |
| PLC | خروجی دیجیتال PLC معمولاً بهصورت مستقیم یا از طریق رله، فرمان روشن و خاموش شدن بوبین شیر برقی را صادر میکند. |
| رله | برای ایزولاسیون مدار فرمان، افزایش توان خروجی یا حفاظت از خروجی PLC به کار میرود و بوبین شیر را بهصورت غیرمستقیم کنترل میکند. |
| فیوز | از مدار در برابر اتصال کوتاه و اضافهجریان محافظت میکند و مانع آسیب دیدن بوبین، سیمکشی و تجهیزات کنترلی میشود. |
| ولتاژهای AC و DC | رایجترین ولتاژهای تغذیه بوبین شامل 24V DC و 24V AC و 110V AC و 220V AC هستند. انتخاب ولتاژ نامناسب میتواند باعث عملکرد نادرست یا سوختن بوبین شود. |
| LED روی کانکتور | در بسیاری از کانکتورهای DIN یک LED تعبیه شده است که هنگام تحریک بوبین روشن میشود و امکان بررسی سریع وضعیت عملکرد شیر را فراهم میکند. |
| DIN Connector | کانکتور استاندارد اتصال برق به بوبین شیر برقی است که علاوه بر ایجاد اتصال مطمئن، در برخی مدلها دارای LED، مدار محافظ یا یکسوکننده داخلی نیز هست. |
شمارهگذاری پورتها در نقشه سلونوئید ولو
شناخت شمارهگذاری پورتها یکی از مباحث پایهای در نقشه خوانی سلونوئید ولو است. هر پورت وظیفهی مشخصی مانند ورود هوای فشرده، ارسال آن به عملگر یا تخلیه هوا بر عهده دارد. دو شیوهی اصلی برای نامگذاری در نقشههای فنی وجود دارد.
نامگذاری حروفی
- P = ورودی فشار را نشان میدهد که جریان سیال فشرده به سیستم وارد میشود.
- A = خروجی اول است که با اتصال به عملگر، امکان انتقال سیال تحت فشار به عملگر را فراهم میسازد.
- B = خروجی دوم نیز به عملگر متصل است و هنگام تغییر وضعیت شیر، تخلیهی هوا را ممکن میکند.
- R = تخلیه اول خروجی تخلیه برای سیال خارج شده از عملگر محسوب میشود.
- S = تخلیه دوم یا بازگشت، بسته به کاربرد برای بازگشت هوا یا دیگر عملکردهای خاص استفاده میشود.
شمارهگذاری ISO
| شماره | معادل |
|---|---|
| 1 | P |
| 2 | A |
| 3 | R |
| 4 | B |
| 5 | S |
در بسیاری از کاتالوگهای اروپایی تنها از اعداد استفاده میشود، در حالی که سازندگان آمریکایی یا برخی نقشههای قدیمی از حروف بهره میبرند.
مفهوم اعداد روی شیر
اعداد به صورت تعداد پورت / تعداد وضعیت نوشته میشوند.
| نوع | تعداد پورت | تعداد وضعیت | کاربرد |
| 2/2 | 2 | 2 | قطع و وصل |
| 3/2 | 3 | 2 | سیلندر یکطرفه |
| 4/2 | 4 | 2 | سیلندر دوطرفه |
| 5/2 | 5 | 2 | رایجترین شیر پنوماتیک |
| 5/3 | 5 | 3 | کنترل پیشرفته |
انواع شیر در نقشه سلونوئید ولو
برای خواندن نقشههای سلونوئید ولو، باید با انواع شیر آشنایی داشته باشید. نوشتههای نشانگر انواع شیر در نقشهی فنی، در حقیقت تعداد پورتها و وضعیتهای کاری و محل فنر یا عملگر را بیان میکند.
شیر 2/2 NC
در حالت عادی مسیر بسته است. با تحریک، مسیر باز میشود.
شیر 2/2 NO
در حالت عادی مسیر باز است. با تحریک بسته میشود.
شیر 3/2 NC
در حالت عادی P بسته و A به تخلیه متصل است اما با تحریک P به A متصل و تخلیه بسته میشود. این شیر برای سیلندر یکطرفه کاربرد دارد.
شیر 3/2 NO
در حالت عادی P به A متصل است. پس از تحریک، خروجی تخلیه میشود.
شیر 5/2
دارای پنج پورت و دو وضعیت است و برای کنترل سیلندر دوطرفه استفاده میشود. در هر وضعیت یک سمت سیلندر تغذیه و سمت دیگر تخلیه میشود.
شیر 5/3 مرکز بسته
در وضعیت میانی تمام مسیرها بسته هستند که باعث حفظ موقعیت سیلندر میشود.
شیر 5/3 مرکز باز
همهی پورتها به تخلیه متصل هستند و بنابراین گزینهی خوبی برای حذف فشار باقیمانده است.
شیر 5/3 مرکز تحت فشار
در مرکز، ورودی به هر دو خروجی متصل است. این شیر برای نگهداری نیرو روی عملگر کاربرد دارد.
شیر تکپایدار (Mono-stable)
یک بوبین و یک فنر دارد. پس از قطع برق به حالت اولیه بازمیگردد.
شیر دوپایدار (Bi-stable)
دارای دو بوبین است اما هیچ فنری ندارد. بنابراین پس از قطع برق در آخرین وضعیت باقی میماند.
تفاوت نقشههای پنوماتیکی و P&ID
در مدارهای پنوماتیکی
نمادها مطابق ISO طراحی میشوند و تمرکز بر عملکرد داخلی شیر، مسیر جریان و وضعیت اسپول است.
در نقشههای P&ID
در نقشه خوانی P&ID تمرکز بر فرآیند است، نه جزئیات مکانیکی شیر. در بسیاری از نقشهها فقط نوع عملگر (سلونوئیدی، پنوماتیکی یا دستی) و موقعیت نصب نمایش داده میشود.
تفاوت استانداردهای ISO و ISA
ISO بیشتر برای مدارهای توان سیال (Fluid Power) استفاده میشود و ساختار داخلی شیر را با مربعها و مسیرهای جریان نمایش میدهد. در مقابل، استانداردهای ISA در P&ID نمادهای سادهتری برای نمایش تجهیزات فرایندی بهکار میبرند و معمولاً جزئیات اسپول یا مسیرهای داخلی را نشان نمیدهند.
چرا نمادها در نقشههای شرکتها متفاوت هستند؟
برخی سازندگان از نمادهای اختصاصی یا نسخههای سادهشده استفاده میکنند. با این حال، اصول عملکرد و منطق خواندن مدار بر پایه استانداردهای مرجع ثابت باقی میماند.
آموزش نقشهخوانی شیر برقی پنوماتیک گامبهگام
اگر برای اولین بار با نقشههای سلونوئید ولو روبهرو شوید، احتمالاً نمادهای بهکار رفته، در نگاه اول پیچیده به نظر برسند. اما با رعایت یک ترتیب مشخص، میتوان تقریباً عملکرد هر سلونوئید ولو را تنها در چند دقیقه تحلیل کرد. بنابراین پیشنهاد میشود هنگام بررسی هر نقشه، همیشه مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید.
گام اول: نوع شیر را از روی تعداد مربعها و پورتها تشخیص دهید
نخستین گام، شناسایی نوع شیر است. برای این کار باید تعداد مربعها (Position) و تعداد پورتها (Way) را بشمارید.
- هر مربع نشاندهندهی یک وضعیت عملکرد شیر است.
- تعداد پورتها نیز مشخص میکند که شیر چند مسیر اتصال دارد.
برای نمونه 2/2 یعنی دو پورت و دو وضعیت، 3/2 یعنی سه پورت و دو وضعیت، 5/2 یعنی پنج پورت و دو وضعیت و 5/3 بیانگر پنج پورت و سه وضعیت است. اگر در نقشه دو مربع و پنج پورت مشاهده کردید، با یک شیر 5/2 روبهرو هستید که معمولاً برای کنترل سیلندرهای دوطرفه استفاده میشود.
اگر سه مربع وجود داشته باشد، شیر از نوع 5/3 است و باید وضعیت مرکز آن نیز بررسی شود. گوشزد: بسیاری از افراد تعداد مربعها را با تعداد پورتها اشتباه میگیرند! اما باید توجه کنید که مربعها بیانگر وضعیتهای کاری هستند و تعداد پورتها باید بر اساس اعداد یا حروف روی نقشه سنجیده شود.
گام دوم: وضعیت نرمال (بدون تحریک) را پیدا کنید
پس از تشخیص نوع شیر، باید مشخص کنید که شیر در حالت عادی چگونه عمل میکند. در نقشههای استاندارد، وضعیت نرمال همان حالتی است که بدون عملگر فعال (De-energized) است. برای تشخیص این وضعیت:
- اگر یک سمت شیر فنر وجود داشته باشد، مربعی که کنار فنر قرار دارد، وضعیت عادی شیر را نشان میدهد.
- اگر شیر دارای دو بوبین و بدون فنر باشد، شیر از نوع دوپایدار است و وضعیت نرمال ثابتی ندارد؛ زیرا پس از قطع برق در آخرین وضعیت خود باقی میماند.
سپس بررسی کنید که در این وضعیت، مسیر ورودی و خروجی چگونه به هم متصل شدهاند. برای مثال در یک شیر 3/2 اگر پورت P به A متصل باشد، شیر نرمال باز (Normally Open یا NO) است. اگر مسیر P مسدود باشد و خروجی A به تخلیه متصل باشد، شیر نرمال بسته (Normally Closed یا NC) محسوب میشود. این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از خطاهای نصب و عیبیابی ناشی از اشتباه در تشخیص وضعیت عادی شیر هستند.
گام سوم: وضعیت تحریکشده و مسیر جریان را بررسی کنید
پس از شناسایی وضعیت عادی، نوبت به بررسی عملکرد شیر هنگام تحریک بوبین یا عملگر میرسد. در نقشههای استاندارد، فلشهای داخل مربعها مسیر حرکت هوا یا سیال را نشان میدهند و خطوط بسته (T شکل) بیانگر مسیرهای مسدود هستند. در این مرحله:
- مربع مربوط به حالت تحریکشده را انتخاب کنید.
- فلشهای داخل آن را دنبال کنید.
- تعیین کنید که کدام پورتها به یکدیگر متصل میشوند.
- مسیرهای بسته را نیز بررسی کنید.
برای نمونه، در یک شیر 5/2 ممکن است در حالت تحریک پورت 1 (P) به 2 (A) متصل شود و همزمان 4 (B) به 5 (S) تخلیه گردد. پس از قطع برق، در صورت وجود فنر، شیر دوباره به وضعیت اولیه بازمیگردد. گوشزد: عملگر همیشه مربع مقابل خود را فعال میکند. این یکی از قواعد اصلی استاندارد ISO است که باید از ابتدای یادگیری نقشه خوانی سلونوئید ولو به آن توجه داشته باشید.
گام چهارم: نوع عملگر و نحوهی بازگشت شیر را بررسی کنید
در این مرحله باید مشخص کنید که شیر توسط چه عاملی تحریک میشود و پس از قطع تحریک چه رفتاری دارد. رایجترین عملگرها عبارتاند از:
- بوبین برقی
- فنر بازگشت
- پیلوت پنوماتیکی
- پیلوت هیدرولیکی
- اهرم دستی
- رولر مکانیکی
- دتنت (قفل مکانیکی)
اگر یک بوبین در یک طرف و فنر در طرف دیگر وجود داشته باشد، شیر از نوع Mono-stable است و پس از قطع برق، فنر اسپول را به وضعیت اولیه بازمیگرداند. اما اگر در دو طرف نماد بوبین دیده شود و بدون فنر باشد، شیر از نوع Bi-stable یا دو بوبین است. در این حالت، با قطع برق شیر در آخرین وضعیت خود باقی میماند تا بوبین مقابل فعال شود. شناخت این موضوع بهویژه در طراحی مدارهای ایمنی، سیستمهای توقف اضطراری و برنامهنویسی PLC اهمیت زیادی دارد.
گام پنجم: شماره پورتها را بخوانید
اکنون باید شماره پورتها را بررسی کنید تا مسیر واقعی لولهکشی مشخص شود. همانطور که بیان شد، در استاندارد ISO معمولاً از شمارههای 1 تا 5 استفاده میشود. در برخی کاتالوگها به جای اعداد از حروف P، A، B، R و S استفاده میشود، اما عملکرد آنها کاملاً یکسان است. دقت کنید که یکی از رایجترین اشتباهات هنگام نصب شیر برقی، جابهجا بستن پورتهای ورودی و تخلیه است. بنابراین همیشه پیش از لولهکشی، شماره پورتها را با پلاک یا کاتالوگ سازنده تطبیق دهید.
گام ششم: عملکرد شیر را در مدار کامل تحلیل کنید
بهعنوان آخرین مرحله دقت کنید که شیر را بهصورت مستقل بررسی نکنید، بلکه ارتباط آن را با سایر اجزای مدار نیز بسنجید. در این مرحله بررسی کنید:
- شیر چه سیلندر یا عملگری را کنترل میکند؟
- در هر وضعیت، هوا به کدام سمت سیلندر هدایت میشود؟
- مسیر تخلیه از کدام پورت انجام میشود؟
- آیا در مدار فلوکنترل، شیر یکطرفه، لیمیت ولو یا سنسور وجود دارد؟
- پس از قطع برق یا افت فشار، مدار چه رفتاری خواهد داشت؟
این بررسیها باعث میشود که علاوه بر خواندن نماد شیر، منطق عملکرد کل مدار را نیز درک کنید و بتوانید عیبیابی یا طراحی مدار را با دقت بیشتری انجام دهید.
در نهایت روند زیر میتواند به سادهترین شکل، راهنمای نهایی شما در نقشه خوانی سلونوئید ولو باشد. آن را ذخیره کنید تا همیشه در دسترس باشد.
- تشخیص نوع شیر از روی تعداد پورتها و مربعها.
- تعیین وضعیت نرمال با بررسی فنر یا عملگرها.
- دنبال کردن مسیر جریان در هر وضعیت از روی فلشها.
- شناسایی نوع عملگر و نحوه بازگشت شیر.
- بررسی شماره پورتها و تطبیق آنها با استاندارد.
- تحلیل عملکرد شیر در کل مدار و ارتباط آن با عملگرهای پنوماتیکی.
با تمرین این روش روی نقشههای ساده و سپس مدارهای پیچیدهتر، بهتدریج میتوانید تنها با چند ثانیه مشاهده نماد، نوع شیر، وضعیت عملکرد، مسیر جریان و کاربرد آن را تشخیص دهید؛ مهارتی که برای طراحی، نصب و عیبیابی سیستمهای پنوماتیک و اتوماسیون صنعتی ضروری است.
خطاهای رایج در نقشهخوانی
اکنون که با روند خوانش صحیح نقشهی فنی سلونوئید ولو آشنا شدید، باید توجه داشته باشید که نقشهخوانی نادرست میتواند باعث انتخاب اشتباه تجهیزات، سیمکشی نادرست و عملکرد نامطلوب سیستم شود.
به همین دلیل در ادامه، مهمترین خطاهایی که هنگام تفسیر نقشههای شیرهای برقی و پنوماتیکی رخ میدهند را بیان میکنیم تا هنگام مرور اسناد فنی از آنها پرهیز کنید:
- تشخیص اشتباه وضعیت عادی بهجای وضعیت تحریکشده
- بیتوجهی به محل قرارگیری فنر
- اشتباه در شمارهگذاری پورتها
- اشتباه گرفتن پورتهای تخلیه با ورودی
- تشخیص نادرست مسیر جریان
- اشتباه گرفتن شیر 5/2 با 5/3
- نادیده گرفتن نوع عملگر (برقی، دستی، پنوماتیکی یا هیدرولیکی)
- فرض یکسان بودن همه نمادها در استانداردهای ISO و ISA
- بیتوجهی به تفاوت شیرهای Mono-stable و Bi-stable
مثالهای عملی تحلیل نقشه
| شرح | نتیجه | |
|---|---|---|
| 1 | دو مربع، یک بوبین و یک فنر | شیر Mono-stable با بازگشت فنری. |
| 2 | دو بوبین و بدون فنر. | شیر Bi-stable. |
| 3 | سه مربع. | شیر سهوضعیتی. |
| 4 | پنج پورت. | مناسب سیلندر دوطرفه. |
| 5 | سه پورت. | معمولاً برای سیلندر یکطرفه. |
| 6 | وجود نماد پیلوت بادی. | تحریک شیر با فشار هوا انجام میشود. |
| 7 | وجود اهرم دستی. | امکان راهاندازی دستی برای تست یا شرایط اضطراری وجود دارد. |
| 8 | وجود دتنت. | شیر پس از تحریک در همان وضعیت باقی میماند تا فرمان بعدی صادر شود. |
| 9 | مرکز بسته در شیر 5/3. | هر دو سمت سیلندر در حالت توقف قفل میشوند. |
| 10 | مرکز باز. | فشار از مدار تخلیه شده و عملگر آزاد میشود. |
ترفندهای سریع تشخیص عملکرد شیر از روی نماد
برای خواندن نماد شیرهای کنترل جهت، لازم نیست از همان ابتدا درگیر جزئیات پیچیده نقشه شوید. کافی است چند نشانهی کلیدی را بهترتیب بررسی کنید. این نشانهها مانند سرنخهایی هستند که وضعیت عادی، مسیر جریان و روش تحریک شیر را آشکار میکنند.
- ابتدا فنر را پیدا کنید؛ فنر وضعیت عادی را مشخص میکند.
- تعداد مربعها را بشمارید؛ هر مربع یک وضعیت عملکرد است.
- تعداد پورتها را تعیین کنید تا نوع شیر (2/2، 3/2، 5/2 و …) مشخص شود.
- به فلشها نگاه کنید؛ فلشها مسیر واقعی جریان را نشان میدهند.
- نوع عملگر (بوبین، پیلوت، اهرم یا رولر) را بررسی کنید تا روش تحریک شیر مشخص شود.
- اگر دو بوبین و بدون فنر مشاهده کردید، شیر دوپایدار (Bi-stable) است.
- در نقشه خوانی P&ID انتظار مشاهده جزئیات داخلی اسپول را نداشته باشید؛ برای تحلیل عملکرد دقیق باید به نقشه پنوماتیکی یا هیدرولیکی مراجعه شود.
جمعبندی
نقشهخوانی سلونوئید هرچند از تشخیص تعداد پورتها و باز و بسته بودن شیر آغاز میشود اما برای تسلط کامل، نیاز به درک جزئیات فنی بسیاری دارد. برای تحلیل صحیح یک مدار سیالاتی، باید وضعیت عادی و تحریکشده شیر، نقش فنر و بوبین، نوع عملگر، مسیرهای جریان، شمارهگذاری پورتها، تفاوت شیرهای تکپایدار و دوپایدار، مفهوم وضعیتهای مرکزی در شیرهای 5/3 و تفاوت استانداردهای ISO و ISA را بهخوبی شناخت.
تسلط بر مفاهیم نقشه خوانی سلونوئید ولو باعث میشود تا مهندسان و تکنسینها بتوانند مدارهای صنعتی را سریعتر عیبیابی کرده، تجهیزات مناسب را انتخاب کنند و از بروز خطاهای رایج در طراحی، نصب و نگهداری جلوگیری نمایند. در این مقاله مرجع، مهمترین راهکارها را برای آشنایی با نقشهخوانی شیر برقی، نمادها و استانداردهای آن بررسی کردیم که میتواند نقشی مؤثر در طراحی، کاربری و تعمیر و نگهداری این تجهیزات داشته باشد.
